Qusqu suyu

Wikipediamanta

Kayman riy: wamp'una, maskana
Qusqu suyu
238964341 14228317c9.jpg
Saywitu Wallqanqa
Piruwpi Qusqu saywitu
07cuescudo.jpg
Unancha
Qusqu llaqtap unanchan
.
Mama llaqta Flag of Peru.svg Piruw
Tinkurachina siwikuna 11º 13´19" S,
72º 59´52" y 73º 57´ 45" W
Pruwinsyakuna 13
Distritukuna 108
Uma llaqta Qusqu
Simikuna qhichwa simi, kastilla simi
Runakuna 1.216.168 (2007 watapi)
Runa ñit'inakuy 16,79 runa / km²
Hallka k'iti kanchar 72.104,41 km²
Hanaq kay 6.372 m (Awsanqati (max.)
Kamasqa wata 18 ñiqin ayriway killapi 1822 watapi
Umalliq Hugo Gonzáles Sayán
Karu rimay yupay +84
Pacha suyu UTC-5
Qhichwa simipi llika tiyanan
Kastilla simipi llika tiyanan regioncusco.gob.pe

Qusqu suyu nisqaqa huk suyum Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qusqu llaqtam.

Yuyarina

[allichay] Allpa saywachi

Qusqumanta Punukama khillay ñan, Raya q'asapi (4.321 m)

[allichay] Hatun urqukuna

Saksarayuq
Awsanqati
Urqu Hanaq kay Urqukuna Pruwinsya Distritu
Awsanqati 6.372 m Willkanuta Qispiqanchi
Qanchi		 Uqunqati
Pitumarka
Sallqantay 6.271 m Willkapampa Urupampa
Urupampa
Kumbinsyun
Anta		 Machu Pikchu
Ullantaytampu
Santa Teresa
Limatampu
Qullpa Ananta 6.110 m Willkanuta Qispiqanchi Uqunqati
Chumpi urqu 6.106 m Willkanuta Qispiqanchi
Qispiqanchi
Qanchi		 Uqunqati
Markapata
Pitumarka
Alqamarinayuq 6.102 m Willkanuta Qispiqanchi Uqunqati
Kimsaurqu 6.093 m Willkanuta Qispiqanchi
Qanchi		 Uqunqati
Pitumarka
Amruqa 6.049 Willkanuta Qispiqanchi
Qanchi		 Markapata
Pitumarka
Saksarayuq 5.996 . Kumbinsyun .
Waqaywillka 5.682 m Willkapampa . .

[allichay] Hatun mayukuna purimuq mayukunawan

Willkamayu
Apurimaq mayu Willkamayu Pilupata mayu Markapata mayu
Kachimayu Willkamayu Mayutata Arasa mayu
Liwitaka mayu Yanatili mayu Q'irus mayu Nusinisqatu mayu
Wililli Yawiru Paluma Kamanti mayu
Santu Tumas mayu Mapachu mayu Tunu mayu Asulmayu
Pampakuna mayu Timpya mayu . Suqapata mayu
Willawirhin mayu Kamisiya mayu . .
Chirumpiari mayu Picha mayu . .
Pichari mayu . . .

Pukyu: CTAR CUSCO - GRPPDI

[allichay] Hatun quchakuna

Qucha Pruwinsya Distritu Hanaq kay km²
Siwinaqucha Qanchi Chiqakupi 4.865 m 265.40
Pumaqanchi Aqumayu Pumaqanchi 3.660 m 276,70
Lankilayu K'anas Lanki 3.960 m 477,70
Asnaqucha Aqumayu Musuqllaqta 3.760 m 33,00
Pampamarka qucha K'anas Pampamarka 3.800 m 76.50
Machuqucha Chumpiwillka Santu Tumas 4.675 m 95.20
Lukri qucha Qispiqanchi Lukri 3.170 m
Wakarpay Qispiqanchi Lukri 3.170 m
Urqus qucha Qispiqanchi Urqus 3.180 m
Waypu qucha Urupampa Chinchiru
Piuray qucha Urupampa Chinchiru
Aqupiya qucha Aqumayu

[allichay] Chiriqunuy

[allichay] Flora Faunapas

Tunki

[allichay] Pulitika Rakiy

Chunka kimsayuq pruwinsyanmi kan.

Pruwinsya Runakuna (2007) [1] Uma llaqta
Anta 54.828 Anta
Aqumayu 27.357 Aqumayu
Chumpiwillka 75.585 Santu Tumas
K'anas 38.293 Yanawqa
Khallka 65.407 Khallka
Kiskachay 62.698 Yawri
Kumbinsyun 166.833 Khillaypampa
Paruru 30.939 Paruru
Pawqartampu 45.877 Pawqartampu
Qanchi 96.937 Sikuwani
Qispiqanchi 82.173 Urqus
Qusqu 367.791 Qusqu
Urupampa 56.685 Urupampa

[allichay] Runakuna

Qusqu suyupiqa Amarakaeri, Ashaninka, Machiqinqa, Piru runa, Qhichwa runakunam tiyanku.

[allichay] Simikuna

Qhapaq qillqasqa: Qusqu suyupi rimaykuna

Qusqu suyupiqa Qusqu-Qullaw runasimitam rimanku.

Pruwinsya Kastilla simita rimaqkuna /1 % Indihina simita rimaqkuna /1, /2 %
Anta 13,972 28.2 35,442 71.5
Aqumayu 2,813 11.7 21,140 88.1
Chumpiwillka 5,377 8.1 60,690 91.7
K'anas 2,563 7.6 31,154 92.3
Khallka 16,925 29.0 41,285 70.7
Kiskachay 16,457 29.5 39,248 70.4
Kumbinsyun 75,657 51.1 72,004 48.6
Paruru 1,965 7.2 25,378 92.7
Pawqartampu 5,185 13.2 34,060 86.6
Qanchi 34,765 39.9 52,288 60.0
Qispiqanchi 17,242 23.9 54,820 76.0
Qusqu 269,619 80.3 64,355 19.2
Urupampa 23,379 45.7 26,908 52.6
Llapan 485,919 46.3 558,772 53.3

/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata

/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

Pukyu: [2]

[allichay] Wiñay kawsay

[allichay] Karu puriy

Huk karu purinakuna, karu purina mawk'a wasichasqakuna :

Saksaywaman
Tampumach'ay
K'anamarka
Willkamayu
Ullantaytampu
P'isaq

[allichay] Yachay tarpuy

[allichay] Raymikuna

Inti raymi Saksaywaman, Qusqu
Quyllur rit'i

[allichay] Simi kapchiy

[allichay] Kapchiy

[allichay] Taki kapchiy

[allichay] Aranwa

[allichay] Tusuy

[allichay] Kurku kallpanchay

[allichay] Maki kapchiy

[allichay] Hatarichiy

[allichay] Wayk'uy

[allichay] Yachachiy

[allichay] Suyupi paqarisqa runakuna

Qillqaqkuna:

[allichay] Musiku

[allichay] Apaykachana

[allichay] Iñi

[allichay] Pukyukuna

  1. ↑ www.inei.gob.pe
  2. ↑ www.inei.gob.pe/ (2007)

[allichay] Hawa t'inkikuna

[allichay] Churupampa – Piluta hayt'aq warmikuna

Wallqanqa (Qusqu) Qusqu suyu Unancha (Qusqu)
Uma llaqta: Qusqu
Pruwinsyakuna: Anta • Aqumayu • K'anas • Khallka • Kiskachay • Kumbinsyun • Paruru • Pawqartampu • Qanchi • Qispiqanchi • Qusqu • Urupampa
Amachasqa sallqa suyukuna: Machiqinqa ayllu llaqta risirwa • Machu Pikchu willkachasqa ñawpa suyu • Manu mamallaqta parki • Megantoni mamallaqta willkachasqa • Utishi mamallaqta parki
Urqukuna: Alqamarinayuq • Amruqa • Apu Qañakway • Awsanqati • Hatun Uma • Pumasillu • Qallanqati • Qullpa Ananta • Saksarayuq • Sallqantay • Sawasiray • Sinaqara • Urupampa urqukuna • Waqaywillka • Wayna Pikchu • Wilayuq • Willkanuta urqukuna • Willkapampa urqukuna • Wisk'achani • Yayamari
Quchakuna: Aqupiya qucha • Asnaqucha • Lankilayu • Lukri qucha • Machuqucha • Pampamarka qucha • Pichqaqucha • Piuray qucha • Pumaqanchi qucha • Q'illuqucha • Siwinaqucha • Urqus qucha • Wakarpay • Waypu qucha • Yanaqucha
Mayukuna: Apurimaq mayu • Inampari mayu • Pawqartampu mayu • Willkamayu
Runa llaqtakuna: Amarakaeri • Ashaninka • K'ana • Machiqinqa • Piru • Qhichwa • Qhichwa • Q'iru • Yurakari
Qusqu suyupi rimaykuna: ashaninka • arawaka • harakmbet • kastilla • machiqinqa • qhichwa
Mawk'a llaqtakuna: Chinchiru • Chuqik'iraw • Huch'uy Qusqu • Machu Pikchu • Muray • Muyuqmarka • Q'inqu • Qurikancha • Raqch'i • Rusaspata • Saksaywaman • Tampumach'ay • Tarawasi • Tipun • Wamanmarka • Wayna Pikchu • Willkapampa • Ñusta Hisp'ana
Suyukuna (Piruw) Pabellón Nacional del Perú

Amarumayu | Anqash | Apurimaq | Ariqipa | Ayakuchu | Hunin | Ika | Kashamarka | Lampalliqi | Lima | Luritu | Mayutata | Muqiwa | Pasqu | Piwra | Punu | Qispi kay | Qusqu | San Martín | Taqna | Tumpis | Ukayali | Wankawillka | Wanuku
P wiki letter w.svg

Kay qillqasqaqa ancha huch'uyllam kachkan. Wikipidiyata yanapayta munaptiyki hatarichinam atichkan
This article is a stub. You can help by expanding it. || Este artículo aún es un esbozo. Puedes ayudar expandiéndolo.
"http://qu.wikipedia.org/wiki/Qusqu_suyu" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)
Kikin ruraqpa llamk'anankuna