Wankayuq pruwinsya
Apariencia
(Wankayu pruwinsya-manta pusampusqa)
| ||
|---|---|---|
| Wankayuq llaqtapi | ||
| Saywitu | Wallqanqa | |
| Unancha | ||
| . | ||
| Mama llaqta | ||
| Tinkurachina siwikuna | ||
| Uma llaqta | Wankayuq | |
| Suyu | ||
| Distritukuna | 28 | |
| Simikuna | qhichwa simi, kastilla simi | |
| Runakuna | 453 000 (2002) | |
| Runa ñit'inakuy | 127.3 runa / km² () | |
| Hallka k'iti kanchar | 4 711,15 km² | |
| Hanaq kay | - m | |
| Kamasqa wata | 16 ñiqin ayamarq'a killapi 1864 watapi | |
| Kuraka | Henry López Cantorín (2019-2022) | |
| Karu rimay yupay | ||
| Pacha suyu | UTC-5 | |
| Qhichwa simipi llika tiyanan | [www.] | |
| Kastilla simipi llika tiyanan | munihuancayo.gob.pe | |
| Hunin suyupi pruwinsyakuna | ||
Wankayuq pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Huancayo) nisqaqa Piruw mama llaqtap Sunin suyupi huk pruwinsyam.
Wiñay kawsay
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Kamasqa 16 ñiqin ayamarq'a killapi 1864 watapi, Juan Antonio Pezet Umalliq.
Allpa saywachi
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Pulitika rakiy
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]28 distritunmi kan.
| # | Distritu | Uma llaqta | Hallka k'iti kanchar | Hanaq kay | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Aqupampa distritu | Aqupampa | 778,02 km² | 2 450 m. | |
| 2 | Chakapampa distritu | Chakapampa | 120,72 km² | 3 420 m. | |
| 3 | Chikchi distritu | Chikchi | 43,43 km² | 3 540 m. | |
| 4 | Chillka distritu | Chillka | 8,3 km² | 3 275 m. | |
| 5 | Chupuru distritu | Chupuru | 13,15 km² | 3 175 m. | |
| 6 | Hanan Chunku distritu | Hanan Chunku (Chongos Alto) | 701,75 km² | 3 544 m. | |
| 7 | Ingenio distritu | Ingenio | 53,29 km² | 3 460 m. | |
| 8 | Paryawanka | Paryawanka | 617,50 km² | 2 070 m. | |
| 9 | Pilkumayu distritu | Pilkumayu | 20,50 km² | 3 247 m. | |
| 10 | Pukara distritu | Pukara | 110,49 km² | 3 362 m. | |
| 11 | Qarwakallanka distritu | Qarwakallanka | 13,78 km² | 3 770 m. | |
| 12 | Qhichway distritu | Qhichway | 34,79 km² | 3 430 m. | |
| 13 | Qillqas distritu | Qillqas | 167,98 km² | 3 330 m. | |
| 14 | Qullqa distritu | Qullqa | 113,06 km² | 3 516 m. | |
| 15 | Qullwas distritu | Qullwas | 108,01 km² | 3 663 m. | |
| 16 | San Agustín distritu | San Agustín | 23,09 km² | 3 250 m. | |
| 17 | Sañu distritu | Sañu | 11,59 km² | 3 282 m. | |
| 18 | Sapallanka distritu | Sapallanka | 119,02 km² | 3 285 m. | |
| 19 | Sikaya distritu | Sikaya | 42,30 km² | 3 282 m. | |
| 20 | Tampu distritu | Tampu | 73,56 km² | 3 260 m. | |
| 21 | Tunan distritu | Tunan | 20,99 km² | 3 274 m. | |
| 22 | Walwas distritu | Walwas | 24,82 km² | 3 280 m. | |
| 23 | Wankan distritu | Wankan | 12,00 km² | 3 210 m. | |
| 24 | Wankayuq distritu | Wankayuq | 237,55 km² | 3 249 m. | |
| 25 | Waqrapukyu distritu | Waqrapukyu | 24,10 km² | 3 247 m. | |
| 26 | Wasikancha distritu | Wasikancha | 47,61 km² | 3 716 m. | |
| 27 | Wayukachi distritu | Wayukachi | 13,13 km² | 3 201 m. | |
| 28 | Wikis distritu | Wikis | 3,57 km² | 3 195 m. | |
| Pukyu: Regional Government of Junin - Huancayo | |||||
Simikuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]| Distritu | Kastilla simita rimaqkuna /1 | % | Indihina simita rimaqkuna /1, /2 | % |
|---|---|---|---|---|
| Aqupampa distritu | 1,812 | 26.0 | 5,119 | 73.5 |
| Chakapampa distritu | 725 | 66.3 | 365 | 33.4 |
| Chikchi distritu | 717 | 61.2 | 451 | 38.5 |
| Chillka distritu | 57,851 | 83.1 | 11,718 | 16.8 |
| Chupuru distritu | 1,621 | 88.9 | 201 | 11.0 |
| Hanan Chunku distritu | 897 | 59.0 | 620 | 40.8 |
| Ingenio distritu | 2,352 | 98.7 | 26 | 1.1 |
| Paryawanka | 2,429 | 39.0 | 3,771 | 60.6 |
| Pilkumayu distritu | 10,946 | 90.8 | 1,092 | 9.1 |
| Pukara distritu | 3,937 | 77.2 | 1,158 | 22.7 |
| Qarwakallanka distritu | 555 | 70.8 | 229 | 29.2 |
| Qhichway distritu | 1,678 | 97.4 | 43 | 2.5 |
| Qillqas distritu | 3,464 | 96.3 | 129 | 3.6 |
| Qullqa distritu | 1,662 | 90.6 | 169 | 9.2 |
| Qullwas distritu | 793 | 34.6 | 1,500 | 65.4 |
| San Agustín distritu | 8,771 | 94.3 | 529 | 5.7 |
| Sañu distritu | 3,193 | 93.7 | 213 | 6.2 |
| Sapallanka distritu | 10,010 | 84.3 | 1,846 | 15.5 |
| Sikaya distritu | 5,944 | 88.7 | 755 | 11.3 |
| Tampu distritu | 125,021 | 93.3 | 8,822 | 6.6 |
| Tunan distritu | 8,512 | 96.8 | 280 | 3.2 |
| Walwas distritu | 3,315 | 95.3 | 158 | 4.5 |
| Wankan distritu | 11,078 | 81.8 | 2,458 | 18.1 |
| Wankayuq distritu | 92,289 | 90.2 | 9,914 | 9.7 |
| Waqrapukyu distritu | 856 | 67.1 | 416 | 32.6 |
| Wasikancha distritu | 645 | 74.7 | 215 | 24.9 |
| Wayukachi distritu | 6,564 | 88.9 | 814 | 11.0 |
| Wikis distritu | 1,596 | 85.5 | 267 | 14.3 |
| Llapan | 369,233 | 87.3 | 53,278 | 12.6 |
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritu paqarisqa runakuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Kurakakuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]- 2019-2022: Henry Fernando López Cantorín.
- 2011-2014: Dimas Rudy Aliaga Castro, Alianza Regional Junín Sostenible
- 2007-2010: Freddy Arana Velarde, Junín Sostenible con su Gente.
- 2003-2006: Pio Fernando Barrios Ipenza, APRA.
- 1999-2002: Dimas Rudy Aliaga Castro, Frente Vecinal Independiente.
- 1990-1992/ 1993-1998: Pedro Morales Mansilla, FREDEMO-AP / Accion Popular Partidupi.
- 1987-1989: Ricardo Guillermo Bohorquez, PAP.
- 1984-1986: Luis Saúl Muñoz Menacho, Izquierda Unida.
- 1981-1983: Carlesi Bastarrachea, Accion Popular Partidupi.
- 1967-1969: Félix Ortega Arce, Accion Popular Partidupi.
- 1964-1966: Fernando Calmell del Solar Zúñiga, AP-DC
Taytakura
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]- Hatun Taytakura: Mons. Pedro Ricardo Barreto Jimeno (Uwispu Wankayu).
Karu puriy
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]- Wariwillka (mawk'a llaqta)
Kaypipas qhaway
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Pukyukuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Hawa t'inkikuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]| Suyukuna (Piruw) | ||
|---|---|---|
| Amarumayu · Anqash · Apurimaq · Ariqipa · Ayakuchu · Ika · Kashamarka · Lampalliqi · Lima · Luritu · Mayutata · Muqiwa · Pasqu · Piwra · Punu · Qispi Kay · Qusqu · San Martín · Sunin · Taqna · Tumpis · Ukayali · Wankawillka · Wanuku |


