Hurin Apya Yala

Hurin Apya Yala

Allpa pacha	Inti yaykuy pacha, uray pacha
Hawan	17 840 000 km²
Runakuna	434 000 000
T'iqisqa kay	24,3 runa/km²
Suyukuna	12
Allpa k'itikuna	Ransis Wayana, huk kamachisqa allpakunapas
Aswan hanaq chani	Aqunqhawaq — 6 961 m
Aswan uray chani	Laguna del Carbón — −105 m
Hanaq–uray mast'arisqa	ñalla 7 000 km
Inti lluqsiy–inti yaykuy mast'arisqa	ñalla 5 300 km
Pacha suyu	UTC−5 a UTC−2
LLaqtap simin	Apya Yala simikuna: Shuwar simi, Waraniyi simi, Aymara simi, Kastilla simi, Purtuyis simi, Inlis simi, Urasuyu simi, Phransia simi
Runa llaqtap sutin	Hurin Apya Yala runakuna

Hurin Apya Yala, Hurin Apyala, Urin Apya Yala, Ura Amirika icha Hurin Amirika nisqa allpa pachapiqa hatun allpa k'itimi. Hurin Apya Yalapiqa kay suyukuna kanku:

•  Arhintina
•  Chilisuyu
•  Ikwadur
•  Kulunsuyu
•  Parasil
•  Parawayi
• Piruw
•  Surinam
•  Uruwayi
•  Wayana
•  Winisuyla
•  Puliwya

Chaymantapas:

•  Ransis Wayana

Panama, Tirinithat Tupaqu ima maykunapiqa Urin Awya Yala nisqaman ch'achtankum.

Allpa saywachi

• Mama quchakuna: Pasiphiku, Atlantiku

• Urqukuna: Chimpurasu, Impapura, Pichincha, Qutuphaqsi, Tunqurawra, Kayampi urqu, Sangay, Illampu, Illimani, Sahama, Aqutanku, Anquhuma, Kapurata, Chakaltaya, Chawpi Urqu, Wayna P'utuqsi, P'utuqsi urqu, Huriqi, Likankawur, Mururata, Parinaquta, Pumirapi, Sapaliri, Tuqurpuri, Huriqi, Wayaqi, Lipis, Uturunku, Sayrikapur,Yuyayyaku, Parinaquta, Likankawur, Villarrica, Puyewe nina urqu, Ojos del Salado, Shuyturahu, Awsanqati, Sallqantay, Saksarayuq, Shaprarahu, Waskaran, Yerupaja.

• Ariqkuna: Ampay, Chhachani, Chupiqiña, Hamp'atu urqu, Misti urqu

• Quchakuna: Impaqucha, P'uchqu qucha, Quwiqucha, Titiqaqa qucha, Uru-Uru qucha, Pukaqucha, Q'umirqucha, Yuraqqucha, Puwpu qucha, Chilata qucha, Quwiphasa kachi qucha, Uyuni kachi qucha, Suárez qucha, Suchi qucha, Kañapa qucha, Asnaq qucha, Chinchayqucha, Pallqaqucha, Aqupiya qucha, Chuqllu qucha, Lankilayu, Parinaqucha, Pumaqanchi qucha, Qunuqucha, Salinas qucha, Siwinaqucha

• Mayukuna: Wayas mayu, Pastasa mayu, Napu mayu, Amarumayu, Chuqiyapu mayu, Beni mayu, Hatun Sach'amayu, Huchusuma mayu, Wapay mayu, Mayutata, Mamuriy mayu, Pillkumayu, Kunturillu mayu, Arqi mayu, Putumayu, Apurimaq, Huchusuma mayu, Mantaru, Marañun, Mayutata, Pampas mayu, Rimaq mayu, Santa mayu, Tampu mayu, Tumpis mayu, Ukayali, Willkamayu, Lawqa mayu, Luwa mayu, Mawlli mayu, Phiw-Phiw mayu, Walthiwiya mayu

• Wat'akuna: Yawatisuyu, Titiqaqa wat'a, Challwawat'a, Chilliqa wat'a, Killawat'a, Pansa wat'a, Qhuchiwat'a, Chiluwiy wat'akuna, Mocha wat'a, Ninasuyu, Rapanuy (Paskwa wat'a), Chincha wat'akunakuna, Ballestas wat'akuna, Yuraqwat'a, Titiqaqa wat'a, Amantani, Intika, Uru wat'akuna

• Amachasqa sallqa suyukuna: Abiseo mayu mamallaqta parki, Alto Purús mamallaqta parki, Bahuaja-Sonene mamallaqta parki, Cerros de Amotape mamallaqta parki, Cordillera Azul mamallaqta parki, Cutervo mamallaqta parki, Manu mamallaqta parki, Paraqas mamallaqta parki, Tinku Mariya mamallaqta parki, Utishi mamallaqta parki, Waskaran mamallaqta parki, Yanachaga-Chemillén mamallaqta parki

Mama llaqtakuna

Piruw

Wuliwya

Chilisuyu

Ikwayur

Kulunsuyu

Wayana

Surinam

Ransis Wayana

Winisuyla

Parasil

Parawayi

Arhintina

Uruwayi

Mama llaqta, unancha	Hallka k'iti kanchar km²	Runakuna (1-VII-2005 c.)	Runa ñit'inakuy / km²	Uma llaqta
Arhintina	2.766.890	39,537,943	14.3/km²	Allin Wayrakuna
Parasil	8.514.877	187,550,726	22.0/km²	Brasilia
Puliwya	1.098.580	8,857,870	8.1/km²	Chuqiyapu, Chuqichaka
Chilisuyu	756.950	15,980,912	21.1/km²	Tupawi
Ikwadur	283.560	13,363,593	47.1/km²	Kitu
Kulunsuyu	1.138.910	42,954,279	37.7/km²	Bogotá
Paraway	406.750	6,347,884	15.6/km²	Asunsiyun
Piruw	1.285.220	27,925,628	21.7/km²	Limaq
Surinam	163.270	438,144	2.7/km²	Paramaribo
Uruwayi	176.220	3,415,920	19.4/km²	Montevideo
Wayana	214.970	765,283	3.6/km²	Georgetown
Winisuyla	912.050	25,375,281	27.8/km²	Karakas