Wak'as

Wikipediamanta
Kayman riy: wamp'una, maskana
Wak'as
Vacas
Vista de la población de Vacas.JPG
Wak'as llaqta
Saywitu Wallqanqa
Municipio de Vacas.jpg
wallqanqa, Quchapampa
Unancha
unancha, Quchapampa
.
Mama llaqta Flag of Bolivia.svg Buliwya
Tinkurachina siwikuna 17º 37' 4 S, 67º 13' 0 W
Suyu Quchapampa
Pruwinsya Jarani pruwinsya
Munisipyu Wak'as munisipyu
Simikuna qhichwa simi, kastilla simi
Runakuna 650 (2001)
Runa ñit'inakuy - runak./km²
Hallka k'iti kanchar - km²
Hanaq kay 3.475 m
Qhapaq Raymin 4 p'unchay qhapaq raymi killapi
Llaqta kamayuq Teófilo Vásquez Santos
Karu rimay yupay 00591 4
Pacha suyu UTC-4
Llika tiyanan [www.]

Wak'as nisqaqa (kastilla simipi: Vacas, wak'a nisqamanta sutinchasqa) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Wak'as munisipyupi, uma llaqtan, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.

Papaq t'ikan

Wak'as sumaq riqsisqa ashkha papa puqusqanrayku, chayraykutaq "Papaq llaqtan" ninku.

Quchapampa llaqtamanta 85 kilumitruspi tarikun; Jaranimantari 30 km kashan, mamaquchamantataq 3.475 mitrusmanta patapi kashan. Qhipa runayupayman jinataq tiyapun 650 runakunan (2001).

Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Wak'as llaqtañiq tarikun achka quchakunam, Parququcha, Asiruqucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpaqucha, Yanatama, mayqinkunachus aswan jatunkuna kanku Quchapampa suyu ukhupi.

Ñawpa kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Wak'as, Plaza 4 de diciembre

Unay pachapi Wak'as, sutin nisqanman jina, karqa uq much'ana, maypichus jaywaq kanku jaywakunata apukunaman, chayri uq kikin wak'a kanman kasqa, ajinata pikunachus chay pacha kawsaq kaqkuna qhawaspa waqaychaspataq karqanku, ñawpaqta Jarajuri, Chuwi, Quta runakunawan, mayqinkunachus aymara simi rimaq kanku, aswan qhipatataq inka runakuna.

Inkakuna pachapi Wak'as llaqta kallarqataq uq tampu inkañan patapi, Inkallaqta Puquna llaqtaman ima rinapi. Chaymanta ispañul runakuna suticharqanku "Santa Bárbara de Bacas" sutiwan.

Buliwya llaqta qhispi kay tarisqanmantapacha wisikantun karqa, chawmantataq kantun. 1830 watapitaq kamarisqa karqa «Parroquia de Santa Bárbara de Vacas» jina.

Santa Bárbara Inlisya

Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Chukupunku allinjamusqa kacharpayapaq ima, Wak'as llaqtaman chayaypi lluqsimuypi ima, chawpinpi iskay lantikunawan: Sagrado Corazón de Jesús Sagrado Corazón de Maríawan ima, iskay angelkunawan jallch'asqa kantusninpi.

Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Runakuna puriyqacharikamunankupaq Wak'as llaqtapi ñawpaqta kasqanku sapa uq raymikunasnin, maypichus atikun mikhuriy misk'i mikhuykunata, challwata jina, q'unchapi llant'awan wayk'usqata, astawanqa sapa wata Jatun qhatu challwamanta papamanta makiwan ruwaykunamantawan p'unchaypi.

Santa Bárbara inlisyan iskay pachaq watas aswanña ruwasqata allillantaq qhawarimuy, chaymanta intichaw p'unchay qhatunta, kanchanta, quchastapis qhawarimuy kusallataq kanman.

Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Buliwya kamachiqkuna kamarqanku ñawpaq juch'uy yachay wasi qhari wawaspaq Wak'as llaqtapi 1862 watapi, "Escuela de Varones" sutiwan, qhipantataq waq juch'uy yachay wasi warmi wawaspaq, "Escuela Municipal de Niñas" sutiwan, kamarqa Quchapampamanta llaqta kamaq 1912 watapi. Kunan p'unchaypi tiyanku kay wachay wasikuna:

Wak'as, Wawa Wasi Sagrado Corazón de Jesús

Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Wak'as llaqtapi runakuna kawsanku papa puquchispa, chaymanta tarpullankutaq uqata, jawasta, arwijata, riquta, siwarata, waq puquykunata ima. Kay tukuy puquykunata ranqhanku intichaw p'unchay qhatupi kikin Wak'as llaqtapi, chanta apallankutaq ranqhaq waq qhatukunaman Quchapampapi, Punatapi, Jaranipipis.

Chaymanta aqhata askhata ruwallankutaq, challwamantapis wayk'unku mikhuykunata ranqhanankupaq.

Yachakuqkuna Yachay Wasi Unidad Experimental Wak'asmanta
Jaruma k'ikllu qhawariy qullamantapacha, k'ikllu tukukuypitaq kashan Jampiwasi, urqupatapitaq Santa Bárbaraq kalwariunpa kapillan

Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Wak'asman rinapaq taqsikuna lluqsinku Qhuchapampa llaqtamanta, San Carlos wak'a chayri inlisya wasamanta, jinallataq Punata llaqtamanta taqsikuna lluqsillankutaq inlisyan wasamanta.

Qullana runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Llaqtapi paqarisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Jarawiqkuna:

  • José Rojas, yachachiq, arawirqa "Linda Vaqueña" takiyta.
  • Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi.

Waqachiqkuna:

Takiqkuna:

Tantakamusqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Qullana waturikuqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Ñawpa runakuna Wak'aspi tiyakuqkunaqta puchu ruwaykunasninku tarisqa musuq wasi ruwaykunapi.
  • Tupaq Yupanki (1471-1493), chunka ñiqin Inka.
  • Wayna Qhapaq (1493-1525), chunka uqniyuq ñiqin Inka.
  • Esteban Arze (1770-1815), Wak'aspi purirqa 1812 watapi.
  • Simón Bolívar (1783-1830), Buliwya / Qullasuyuta Qhispiq, purirqa Wak'aspi 1825 watapi.
  • Alcide d'Orbigny (1802-1857), Ransiyamanta jamut'asqa, Wak'asta watukurqa 1830 watapi, tarirqataq Chukiqayara mallkita.
  • Jesús Lara (1898-1980), Qullasuyumanta arawiq, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta purirqa 1927 watapi.
  • Martín Cárdenas (1899-1973), Buliwyamanta jamut'asqa, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta waturikurqa 1940 watapi.

Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Qhawallaytaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Wallqanqa (Quchapampa) Quchapampa suyu Unancha (Quchapampa)
Uma llaqta: Quchapampa
Pruwinsyakuna: ArqiAyupayaBolívarCarrascoChapariyEsteban ArceGermán JordánJaraniKapinutaKillaqulluMisk'iNarciso CamperoPunataQuchapampaTapaqariTiraqi
Munisipyukuna (uma llaqtakuna): Alalay (Alalay) •Ansaltu (Ansaltu) • Arqi (Arqi) • Arwiytu (Arwiytu) •Aykili (Aykili) • Bolívar (BolívarChimuri (Chimuri) • Jarani (Jarani) • Jayupaya (Jayupaya) • K'uchumuela (K'uchumuela) • Kapinuta (Kapinuta) • Killaqullu (Killaqullu) • Klisa (Klisa) • Mayupura (Mayupura) • Misk'i (Misk'i) • Muela (Villa Rivero) • Muruchata (Muruchata) • Pasurapa (Pasurapa) • Puerto Villarroel (Puerto Villarroel) • Punata (Punata) • Puqu (Puqu) Puquna (Puquna) • Quchapampa (Quchapampa) • Qullqapirwa (Qullqapirwa) •Qulumi (Qulumi) • Sakawa (Sakawa) • San Benito (San Benito) • Santiwañis (Santiwañis) • Saqapampa (Saqapampa) • Sikaya (Sikaya) • Sipi Sipi (Sipi Sipi) • T'uqu (T'uqu) • Takachi (Takachi) • Takupaya (Takupaya) • Tapaqari (Tapaqari) • Tarata (Tarata) • Tikipaya (Tikipaya) • Tiraqi (Tiraqi) • Tulata (Tulata) • Tunari (Tunari) • Tutura (Tutura) • Umiriqi (Umiriqi) • Wak'as (Wak'as) • Wila Wila (Wila Wila) • Wintu (Wintu)
Amachasqa sallqa suyukuna: Carrasco mamallaqta parkiIsiboro Secure mamallaqta parkiTunari mamallaqta parki
Quchakuna: Alalay quchaAsiruquchaJunt'utuyuK'ichkiquchaLarati quchaParququchaPilawit'uQullpaquchaQurani quchaRudiyu quchaWara WaraYanatama
Mayukuna: CaineChallwamayuChapariyChipiririIchiluMamorecilloMamuriyQuraniRuchaÑankawasu
Mawk'a llaqtakuna: InkachakaInkallaqtaInkaraqay
Runa llaqtakuna: AymaraQhichwaYurakari
Simikuna: aymarakastillaqhichwayurakari
Wallqanqa (Buliwya) Suyukuna (Buliwya) Unancha (Buliwya)
Flag of Beni.svg Beni · Flag of Chuquisaca.svg Chuqichaka · Flag of lapaz.svg Chuqiyapu · Flag of Pando.svg Pando · Flag of potosi.svg P'utuqsi · · Flag of Cochabamba.svg Quchapampa · Flag of Santa Cruz.svg Santa Krus · Flag of Tarija.svg Tarija · Flag of Oruro.svg Uru Uru
"http://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Wak%27as&oldid=615623" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)