Kitu kiti
Apariencia
| ||
|---|---|---|
| Atakasu nina urqu, Kitu kiti, Ikwadur | ||
| Kitu kiti | Wallqanqa | |
| Unancha | ||
| . | ||
| Mama llaqta | ||
| Tinkurachina siwikuna | ||
| Uma llaqta | Kitu | |
| Marka | Pichincha marka | |
| Simikuna | kichwa simi, kastilla simi | |
| Runakuna | 2.781.641 (2020) | |
| Runa ñit'inakuy | 657,6 runa / km² | |
| Hallka k'iti kanchar | 4.230 km² | |
| Hanaq kay | 4.787 - 444 m | |
| Kamasqa wata | 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 1993 watapi | |
| Kuraka | Pabel Muñoz | |
| Karu rimay tuyru | ||
| Pacha suyu | ECT (UTC-5) | |
| Qhichwa simipi llika tiyanan | ||
| Kastilla simii llika tiyanan | www.quito.gob.ec | |
| Pichincha markap kitinkuna | ||
| Kitu kitip kitillinkuna | ||
| Kitu llaqtap kitillinkuna (Zona metropolitana) | ||
Kitu kiti (kastilla simipi: Cantón Quito / Distrito Metropolitano de Quito) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Kitu llaqtam.
Allpa saywachi
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Makipuquna risirwa - Pululawa risirwa
- Urqukuna: Atakasu - Pichincha (Wawa Pichincha nina urqu, Ruku Pichincha urqu) - Italó nina urqu
- Mayukuna: Saluya mayu (Saloya) - Alampi mayu (Alambí)
- Quchakuna: Boyeros qucha - Yuyus qucha (Yuyos)
- Phaqchakuna: Chirapi phaqcha - Pirawa phaqcha (La Piragua)
Pulitika rakiy
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Pusaq distritunmi kan, kimsa chunka kimsayuq llaqta kiti kimsa chunka iskayniyuq chakrapura kitillipas.
Distritukuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]| Kitu kitip distritunkuna | |
|---|---|
| 1. La Delicia distritu | |
| 2. Calderón distritu | |
| 3. Eugenio Espejo distritu (chinchay) | |
| 4. Manuela Sáenz distritu (chawpi) | |
| 5. Eloy Alfaro distritu (uralan) | |
| 6. Tumbaco distritu | |
| 7. Valle de Los Chillos distritu | |
| 8. Quitumbe distritu | |
Kitillikuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]| Kitilli | Runakuna (2001) |
|---|---|
| Llapan | 1.839.853 |
| (Llaqta k’iti) | 1.399.378 |
| Chakrapura k'iti | 440.475 |
| Llaqtañiq | 13.801 |
Huk sutikuna:
- Atawallpa kitilli: Hawaspampa (Habaspampa)
- Calderón kitilli: Karapunku (Carapungo)
- Chiqa kitilli: Chilpa
- Lulumpampa: San Antonio (de Lulumpamba)
Umalliqkuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]- Alangasí: Byron Danilo Alvarez Zamaniego
- Amawaña: Elicio Carrera Gallardo
- Atawallpa: Tairo Ignacio de la Torre Pinto
- Calacalí: Juan Miguel Hinojosa Larco
- Karapunku: Yolanda Tituaña Suárez
- Chabezpamba: Luis Nestor Pavón Morales
- Chiqa: Julio Samuel López Estévez
- Cumbayá: Gustavo Alfredo Valdez Cuñas
- Gualea: Rolando Grijalba Rodman
- Gualea Cruz: Alonso Chango
- Guangopolo: José Antoño Guamantica Guamán
- Wayllapampa: Colón Olmedo Narváez Duque
- La Merced: Guillermina del Carmen Ronquillo Cabezas
- Llano Chico: William Marcelo Carvajal Tufiño
- Lloa: Felix Abraham Piracucha Pilatuña
- Nanegal: Juan Emilio Dávila Taboada
- Nanegalito: Marco Calderón Cabrera
- Nayón: Mario Rafael Cornejo Ubillus
- Nono: Guillermo Elisis Arguello Jimenez
- Pacto: Felix Eduardo Leiba Carvajal
- Perucho: Jannyra Alexandra Ayala
- Pifo: Enrique Patricio Ortiz Prosel
- Pintag: Jorge Augusto Aguirre Betancourt
- Pomasqui: Fausto Alberto Cabezas Córdova
- Puellaro: Mariano Flores P.
- Puembo: Luis Bravo Carrera
- El Quinche: Lauro Oswaldo Zúñiga Arévalo
- Lulumpampa: Pablo Fernando Navarro Stevenson
- San José de Minas: Jaime Eduardo Estrella Novillo
- Tababela: Galo Ramón Baquero Arroyo
- Tumbaco: James Alfonso Mencías Valencia
- Yaruquí: Arturo Roberto Romero Cox
- Zámbiza: Miguel Angel Tipán Gualoto
Runakuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitu kitipiqa Kitukara Kayampi runakunapas tiyanku, iskay kichwa simitam rimaq Kichwa runa llaqtakunam. Kayampi runakunaqa Chiqa kitillipi kawsanku, Kitukara runakunaqa kay kitillikunapi tiyanku: Nono kitilli, Pifo kitilli, Píntag kitilli, Tumbaco kitilli, Pomasqui kitilli, Karapunku kitilli, Zámbiza kitilli. [1] [2]
Musiku
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Karu puriy
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- La Merced armakuna
- Saluya mayu
- Chirapi phaqcha
- Pirawa phaqcha
- Alampi mayu
- Palmira armakuna
- Makipuquna risirwa
- Wawa Pichincha nina urqu ( 4.794 m), Ruku Pichincha urqu ( 4.690 m)
- Mitad del Mundo munumintu
- San Antonio de Pichincha llaqta
- Rumikuchu pukara
- Italó nina urqu
- Kayampi Kuka risirwa
- Boyeros qucha
- Yuyus qucha
Kaypipas qhaway
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Pukyukuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Hawa t'inkikuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]| Pichincha marka | ||
|---|---|---|
| Uma llaqta: Kitu | ||
| Kitikuna (Uma llaqtakuna) : Kayampi (Kayampi) • Kitu (Kitu) • Mejía (Machachi) • Pedro Moncayo (Tawakuntu) • Pedro Vicente Maldonado (Pedro Vicente Maldonado) • Puerto Quito (Puerto Quito) • Rumiñawi (Sangolquí) • San Miguel de los Bancos (San Miguel de los Bancos) | ||
| Amachasqa sallqa suyukuna: Illinisa risirwa • Kayampi Kuka risirwa • Pasochoa risirwa • Pululawa risirwa • Qutuphaqsi mama llaqta parki | ||
| Urqukuna: Antisana • Atakasu • Illinisa • Italó • Kayampi • La Viudita • Mojanda • Pasochoa • Pichincha • Pululawa • Qutuphaqsi • Rumiñawi • Sara urqu • Sinchulawa • Sunku | ||
| Mayukuna: Saluya mayu • Alampi mayu | ||
| Quchakuna: Karikucha • Boyeros qucha • Yuyus qucha | ||
| Phaqchakuna: Chirapi phaqcha • Pirawa phaqcha | ||
| Runa llaqtakuna: Kayampi • Kitu Kara |
| Markakuna (Ikwadur) | ||
|---|---|---|



