Andrés Alencastre Gutiérrez

Wikipediamanta
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

Andrés Alencastre Gutiérrez, Anris Alinkastri Yutirris sutiyuq runaqa, Killku Warak'a (sutillkun) nisqapas (9 ñiqin ayriway killapi 1909 watapi paqarisqa Lanki llaqtapi, K'anas pruwinsyapi, Qusqu suyupi, Piruwpi, 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1984 watapi wañuchisqa) piruwki, Runa Simipi kastilla simipipas qillqaqmi karqan. José María Arguedas 1955 watapi qillqarqan, 18 ñiqin pachakwatamanta lliw qhichwa simipi qillqaqkunamanta aswan allinmi, nispa.

Kawsasqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Anrisqa 1909 watapi paqarirqaspa taytanpa asindanpi wiñarqan Parq'u llaqtapi Lanki qucha patanpi. Parq'upiqa ch'ulla ukhuyuq huch'uy yachay wasimansi rirqan auf, chaymantataq Qusqu llaqtapi Salisyanu chawpi yachay wasiman, chaymantas Colegio Nacional de Ciencias nisqaman, 1929 watakama. 1921 watapis chakra runakuna Leopoldo sutiyuq taytanta wañuchirqan.

1940 watamanta 1945 watakamas Qusqu llaqtapi Mama Llaqtap San Antonio Abad Yachay Sunturninpis yachachiyta yachaqarqan, Piruwpi qillqay yachachiy nisqamanta tukunapaq qillqaspa. Chaypacha ñawpaq harawinkunatas qillqarqan kastilla simipi, ahinataq Puna desolada, Maizalito quebradino, En la laguna de Layo nisqata. Ñawpaq kaq aranwaynin Pongo Killkito nisqas kaqran, qhichwa simipis, Qusqu suyupi huk ayllu llaqtakunapis pukllasqa. Illimani nisqa harawinpaq Buliwyapi huk suñaytas chaskirqan. Chay pachamanta Kilku Warak’a (icha Killku Warak’a) sutinchakurqan.

Sikuwani llaqtapi Mamallaqta Yachaywasi Matiya Pumaqhawa nisqapi kastilla simitas yachachirqan, chaymantataqsi Qusqupi yacha sunturpi qhichwa simita. 1960 Qhichwa simip t'uqyaynin, sut'iyaynin, ñiqinchayninmanta nisqamanta qillqaspa dukturyarqan.

1950 watapis uyancharqan Los arrieros, Ch’allakuy, El ayllu de Qhapatinta, El pongo Killkito, Los cumpleaños de Catita nisqa aranwaykunata Dramas y comedias del Ande nisqa liwrunpi. 1952 watapitaqsi Taki parwa nisqa liwru lluqsirqan kimsa chunka harawiyuq qhichwa simipi, 1960 watapis Taki ruru 32 harawiyuq, 1972 watapitaqsi Yawar para.

Manaña yachay sunturpi llamk'arqaspa El Descanso (Samaykuy) nisqa ayllunpa wasinmansi aysakurqan. 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1984 watapi huk chakra runakunas payta huk chukllapi Paqupampa llaqtapi sipirqanku, illapawan amachakuykachaptinpas. Ayantapas mut'uchirqanku.

Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Qhichwa simipi harawinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

  • Taki parwa (Qusqu, 1952)
  • Taki ruru (Qusqu, 1964)
  • Yawar para (Qusqu, 1972)

Willay p'anqapi qillqasqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

  • Fonética, semántica y síntaxis quechua (Qusqu, 1953)

Qhichwa simipi aranway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

  • Dramas y comedias del Ande (Qusqu, 1955)
    • Cállaky
    • El pongo Kilkito

Ñawinchana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

  • José María Arguedas (1955): Taki parwa y la poesía quechua de la República. Letras peruanas IV (12), S. 73.

Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

"https://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrés_Alencastre_Gutiérrez&oldid=630537" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)