Simi kamachiy
Wikipediamanta
Simi kamachiy, Wanka simipi Shimip luliqnin nisqaqa (kastilla simipi: gramática) rimaymanta kamachinakunam.
Yuyarina |
[allichay] Sutirimana
(Sustantivo)
[allichay] Sapaq yupa - Achka yupa
(Singular - Plural)
| Sutikuna: SAPAQ YUPA - (Substantivos: SINGULAR) | |
| Qhari | Hombre |
| Wasi | Casa |
| Allqu | Perro |
| Sutikuna: ACHKHA YUPA - (Substantivos: PLURAL) | |
| Qharikuna | Hombres |
| Wasikuna | Casas |
| Allqukuna | Perros |
[allichay] Rikch'ayrimana
(adjetivo)
| Rikch’ayrimana + Suti (Adjetivo + Substantivo) - Suti + Rikch’ayrimana (Substantivo +Adjetivo) | |
| Musuq llaqta | Ciudad nueva |
| Hatun wasi | Casa grande |
| Yana allqu | Perro negro |
[allichay] (Pronombre)
(Pronombre)
[allichay] Ruray rimana
(Verbo)
[allichay] Ruray rimanachay
| Kunan pachapi (Presente) | |
| Yo soy | Ñuqa kani |
| Tú eres | Qam kanki |
| Él es o Ella es | Pay kan |
| Nosotros somos (exclusivo) | Ñuqayku kayku |
| Nosotros somos (inclusivo) | Ñuqanchik kanchik |
| Ustedes son | Qamkuna kankichik |
| Ellos son | Paykuna kanku |
Formas compuestas o perfectas:
[allichay] Hinarimana
(Adverbio)
[allichay] (Sintaksis)
(Sintaxis)
Wakaqa unuta upyan. - Wakaqa -> unuta -> upyan. (Sujeto -> Objeto -> Verbo) - S - O - V
La vaca toma agua. La vaca -> toma -> agua. (Sujeto -> Verbo -> Objeto) - S - V - O