Qhulla puquy killa
- Kay qillqaqa Qhulla puquy killa nisqamantam willan, ichataq Qhichwa simipi killa sutikuna ancha ñawram kaptinmi, chaypipas qhaway.
| Qhulla puquy killa Iniru (1) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ← Qhapaq raymi Disimri |
— | Hatun puquy → Phiwriru | ||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | ||||
| Lliw p'unchawkuna | ||||||
Qhulla puquy killa icha Iniru (ispaña simipi: Enero) nisqaqa watapi huk kaq killa pacham.
Ima kasqanmanta
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Qulla puquy killaqa uraq pacha chawpi hemisferio norte nisqapi chiri pacha killam, hemisferio sur nisqapitaq ruphay pacha killam. Sapa hemisferiopaqa huknin hemisferiopi kaq Qhapaq Raymi killapa pachanwan kikin mit'api tarikun. Kay killallapitaq Kay Pacha Intimanta aswan qayllapi tarikusqanman chayan, chayqa sapa wata 2 p'unchawmanta 5 p'unchawkama Qulla puquy killapi ruwakun. Qulla puquy killaqa watapi sapallan killam huk kikin qallariywan tukukuyniyuq huk killa kasqanrayku. Mana yapasqa watapi chayqa Kantaray killa kachkan, yapasqa watapitaq Qhapaq Raymi killa.
Qulla puquy killaqa mana yapasqa watakunapi Kantaray killawan huk kikin semanapa p'unchayninpi qallarin. Yapasqa watakunapitaq Ayriwa killawan hinallataq Qhapaq Raymi killawan huk kikin semanapa p'unchayninpi qallarin. Mana yapasqa watakunapi Hatun Puquy killawan hinallataq Kantaray killawan huk kikin semanapa p'unchayninpi tukukun. Yapasqa watakunapitaq Qhapaq Raymi killawan huk kikin semanapa p'unchayninpi tukukun. Sapa watallapipas, Qulla puquy killaqa ñawpaq watapa Aymuray killawan huk kikin semanapa p'unchayninpi qallarin hinallataq tukukun, imaraykuchus iskayninkupa qallariy p'unchayninkumanta tukukuy p'unchayninkukama chiqap 35 semanakuna kachkan.
Qulla puquy killapa ñawpaq p'unchayninqa Musuq Wata sutiyuqmi. Cristianu religionpim, Navidad raymi pacha Kapaq Inti Raymi killamanta Qulla puquy killakama chayanan. Iglesias orientales nisqakunaqa Navidad raymita 6 utaq 7 Qulla puquypi ruwanku, Epifanía raymitaq 18 utaq 19 Qulla puquypi. Cristianismo occidental nisqapitaq Epifanía raymiqa 6 Qulla puquypi ruwakun, Navidadtaq 25 Kapaq Inti Raymipi. Zodiacopa siñalkuna Qulla puquy killapaqqa Capricornio (19 Qulla puquykama) hinallataq Acuario (20 Qulla puquymanta qallarispa) kanku.