Ir al contenido

K'illimsayaq

Wikipediamanta
(Carbon-manta pusampusqa)
6 PurunK'illimsayaqQullpachaq
-

C

Si
Sapsi
Qallawap sutin, sananchan, yupaynin K'illimsayaq, C, 6
Qallawa tawqamana q'illaykuna
Huñu yupay, ñiqi rakiri yupay, bluki ñiqi 14, 2, p
Llimphi, rikch'ayninyana (graphitu)
llimphinnaq (q'ispi umiña)
Iñuku wisnu12.0107(8)g·mol1
Iliktrun kumphigurasyun1s2 2s2 2p2
Iliktrunkuna iñuku qaraman2, 4
Pachaykamay kayninkuna
T'inki kachkay (KPP-pi)sinchiyasqa
Kikin wisnu (KPP-pi)(graphitu) 2.267 g·cm3
Kikin wisnu (KPP-pi)(q'ispi umiña) 3.513 g·cm3
Puriqchana iñu? triple point, ca. 10 MPa
and (4300–4700) K
(4027–4427
 °C, 7280–8000 °F)
Wapsichana iñu? sublimasyun ichá 4000 K
(3727 °C, 6740 °F)
Huñuna q'uñichiy(graphitu) ? 100 kJ·mol1
Huñuna q'uñichiy(q'ispi umiña) ? 120 kJ·mol1
Wapsichana q'uñichiy? 355.8 kJ·mol1
Q'uñichina atipay(25 °C) (graphitu)
8.517 J·mol1·K1
Q'uñichina atipay(25 °C) (q'ispi umiña)
6.115 J·mol1·K1
Wapsi ñit'iy (graphitu)
P/Pa1101001 k10 k100 k
at T/K 28393048328935723908
Iñukup kayninkuna
Umiña llikahexagonal
Muksichana yupaykuna4, 2
(aslla p'uchqu muksi)
Iliktrunigatiwu kay2.55 (Pauling iskala)
Iyunchana michakuna
(aswan)
1st: 1086.5 kJ·mol1
2nd: 2352.6 kJ·mol1
3rd: 4620.5 kJ·mol1
Iñuku illwa70 pm
Iñuku illwa (yupasqa)67 pm
Kuwalinti illwa77 pm
Van der Waals illwa170 pm
Hukkuna
Maqnitu ñiqichaydiyamaqnitiku
Q'uñi pusay(300 K) (graphitu)
(119–165) W·m1·K1
Q'uñi pusay(300 K) (q'ispi umiña)
(900–2320) W·m1·K1
Q'uñi pusay(300 K) (q'ispi umiña)
(503–1300) mm²/s
Mohs sinchi kay(graphitu) 1-2
Mohs sinchi kay(q'ispi umiña) 10.0
CAS ñiqi yupay7440-44-0
Huk isotopunkuna
Uma qillqa: K'illimsayaq qallawap isotopunkuna
iso NA kuska kawsay mit'a DM DE (MeV) DP
12C 98.9% C-qa takyaqmi, 6 niwtrunnin kaptinqa
13C 1.1% C-qa takyaqmi, 7 niwtrunnin kaptinqa
14C trace 5730 y beta- 0.156 14N
References
Kay suyuchata qhaway  rimanakuy  llamk'apuy

K'illimsayaq,[1] Karpun[2] icha Karwunu (musuq latin simipi: carboneum < carbo, "k'illimsa"), C nisqaqa huk sinchi kaq, mana q'illay qallawam.

K'illimsayaqqa kawsa imayaypi aswan kaq, yakuchaqwan t'inkisqa qallawam. Iskay kuti muksinqa, chimlasay, wayra pachapi kaq wapsim.

K'illimsayaqqa k'illimsapi aswankaray kaq qallawam.

Kay pachapiqa k'illimsayaq iskaynintin rikch'aq hinam:

K'illimsayaq wayra pachapi rawraspaqa, muksichaq wapsiwan chimlasaytam ruranakun.

Rikcha:Element 6.webm
K'illimsayaq

Yakuchaqwan k'illimsayaqwan t'inkisqakunata k'illimsa yakuchaqkuna ninchik.

Hawa t'inkikuna

[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
  1. Ministerio de Educación de Bolivia, Reforma Educativa (qhichwa simipaq - Gladys Márquez F., CENAQ): ARUSIMIÑEE - Castellano, Aymara, Guaraní, Qhichwa. p. 13. carbón: k'illimsa.
  2. Consuelo Yánez Cossío: Léxico ampliado quichua-español, español-quichua. Quito 2007. carbono: karpun < español.
"https://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=K%27illimsayaq&oldid=678692" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)