Ruraq:Jorgelhq/Misi
Misi, wasi misi (Felis catus) nisqapas, huch'uy, aycha mikhuqtaq, ñuñuq uywakunamantataq, Felidae ayllumanta. Misikunataqa yaqa 10.000 watañam uywasqa kapunku. [1]
Tukuy qhawariy
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Wasi misikunataqa "wasi misi" nispa sutichankullataqmi, wasi ukhupi uywa hina uywaqtinku. Paykunaqa kay pachapi aswan riqsisqa uywakunamanta hukninmi. Runakunaqa chupakunata, huk'uchakunata hap'inankupaqmi uywanku, chaynallataq paykunawan kushka kawsananpaq. Michiq misikunapis kanmi, chaykunaqa huchuy hukuchanata, huk'uchakunatapas uywanku; hinaspa salqa misikuna, chaykunaqa wasi misikunam, runamanta karunpi kawsaq. 2021 watapi, pachantinpi yaqa 220 hunu uywa misikuna, hinallataq 480 hunu sallqa misikuna ima karqan. [2] [3]
Yaqa 92 rikchaq misikunan kan. [4] Wasi misikunaqa pisi chukchayuq, suni chukchayuq, mana chukchayuq ima tarikun.
Tukuy kawsaynin
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]Ñawpaqqa, ashwanta Egipto suyupi, runakunaqa misikunata uywaq kanku, misikuna chupakunata, ratakunata hap'ispa mikhusqankurayku. Uywa hina uywasqa misikunamanta aswan ñawpaq pruebakunaqa Mediterráneo wat'a Chipremantam, yaqa 7500 Kristup ñawpan pachamanta. Ñawpa Egipto runakunaqa misikunatam dios hina yupaychaqku, achka kutitaqmi momiarqanku dueñonkunawan "wiñaypaq" kanankupaq. [5]
Kunan pacha runakunaqa sapa kuti misikunata, alqukunata ima uywanku. Hinallataqmi kan wakin wasi misikuna, chaykunaqa kawsanku mana runakunaq qhawayllanwan. Kay misikunataqa "sallqa misi" utaq "k'ikllu utaq ñanpi tiyaq misi" nisqa. Misikunaqa ñawpaq Ehiptu runakunawan chaypi kashaqtinku uywaman tukuynin qallaykurqan.
Misikunaqa ukhunyachay Felis uywa nisqaman rikch'akun aylluman nisqayuqmi. Misipa ñawpaq chakinkunaqa manam runap makinkuna hinachu, mana hark'asqa unupi puriq k'aspi tullukunawanmi hombronman k'askasqa. Chaykunaqa misikunatan cuerponkuta ima espaciotapas pasachinman, maymanchus umankuman churakunman. [6]
Ashkha wasi misikunaqa imatacha uywaqninku qun chayman hina mikhunku. Kunan pachaqa michikunaqa mikhullankutaqmi makinawan ruwasqa mikhuykunata, kayta ruwanku misikunapaq allin kallpayuq kananpaq ruwasqa. Askha imaymana misi mikhuykuna kan.
Qillqasqakuna
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]- ↑ Oldest known pet cat? 9500-year-old burial found on Cyprus. National Geographic News (2004-04-08)
- ↑ Statistics on cats (2021)
- ↑ How Many Cats Are in the World? A Statistical Overview (23 September 2023)
- ↑ The taming of the cat. 2009.
- ↑ Archaeologists discover secret behind why we keep cats as pets (en) (2025-04-27)
- ↑ Cat skeleton. Zoolab: a website for animal biology. University of Wisconsin (22 July 2002)