Ruraq:Elwinlhq/Paqucha

Paqucha (Vicugna pacos) Urin Awya Yalamanta hamuq uywan, uywasqataqmi kunan p'unchaykuna hinantin suyukunapi. Llamamanmi rikch'akun hawanpi, ashwanqa huch'uyniray. Paquchakunataqa aychanraykun hinallataq willmankuraykun uywanku, Llamakunatañataqmi llasa q'ipikunata apanankupaq.

Mikhuynin

Paquchakunaqa q'achutan astawan munanku, ichaqa yachakullankun imaymana q'achu mikhuyman.

Miraynin

Paquchaqa yaqa 355 p'unchaymi (11-12 killa) chichu kanku. Paykunaqa 20 watakamam kawsanmanku, kay kawsayninpitaq 3 utaq 4 kutitan willmanta rutuyta atikunman.

Uywaynin

Yaqa 5.000 watamanta 6.000 watakamam Puna ayllu runakunaqa wik'uña nisqataqa kunan pacha paqucha nisqaman uywayta qallarirqanku, aycha hinallataq willma ruruchiq uywa hina.

T'aqakuynin

Paquchakunaqa iskay hatun t'aqakuyniyuqmi, wakaya, suri. Iskayninkumanta ashwan t'aqanakuyqa willma chaninmi, aycha wiranmi, hinallataq willma rikch'ayninmi. Wakaya ashwan mana sasa uywana chaymi allinta miraykun hinantin llaqtakunapi. Suri ashwan sasa uywana, uñancuna ratu wañurparinku, hinallataq willman sasa k'antinan. Surikunaqa ashwan chaninniyuqmi, pisilla kasqanrayku, willmanku ashwan munasqa kasqanrayku, ashwan ñañu kasqanrayku ima.

Qhatuyninmanta

Paqucha willmapaqqa ashkha qhatuypaq llank'aykuna kan. Ñawpaqtaqa p’achapaqmi. Ashwan munasqa kashan qhutunpi wiñaq willma, chayqa kanmanmi ñañullana. Hinallataq imaymana p'achakunan awayta atikunman, kaykunahina: unkhu, punchu, chumpa, wara, pullira, chumpi, ch'ullu, ch'uku, lliqlla, ch'uspa, q'ipirina ima. <div class="reflist {{#if:

   | columns {{#iferror: 
     | references-column-width

[[Katiguriya:Paqucha]]