Ruraq:Chaska Eliana/Q'asa

Q'asa nisqaqa pachap rikch'ayninmi, chayqa pachap yakup chiri kayninmanta t'ikrakun urayman pisiyaptin, wayrapi yaku icha wapsi chirispa hawakunapi chullunku hina churaspa. Aswan allinta rimaspaqa, Organización Mundial de Meteorológica nisqa chirimanta riman, allpapi imaymana laya chullunku qatasqamanta rimaspa, yakupa wapsi chiqanpi churakusqanwan.

Radiación chiriqa allpap pisi pisimanta, sinchi q'uñikuyninwanmi, ruphayninpa radiación nisqawan, aswantaqa ch'uya hanaq pachayuq tutakunapi, chaypi ruphay chinkachiyqa p'unchawpi chaskisqa ruphaymanta aswan hatunmi. Kay laya chiriqa chuya hanaq pachawan, pisi wayrawan, chiri 0 (chusaq) urapi ruphaywan ima riqsichikun°C.

Yuraq Q'asa

Yuraq chiri utaq q'asa nisqaqa chiri riti hina qatanmi, chayqa ch’aska, wich’i, k'aspi, nisqa hina, wayrapi kaq yakup wapsi chiqanpi churanapaq, llump’a chiriwan pakasqa allpa utaq ruwanakunapi rikuchkanhawakunapi.

Sapa wata wiñaykuna hina chilltu (tomate) wañuchkanmi huk ñawpaq chiri rikhusqa kutiykama. Rikch’aylla t’ika chaynapas wañunkum, ichaqa chaypi pacha (primavera) chaykuchkanmanta ñawpaqman rikch’arinqa. Qhipa wiñaykuna, hina sach'akuna hina, sapa watapi q'umirlla kawsanqa, ichaqa aswan wiñanqa chiri ch’ullunku mana kachkaptin.

Chaymantaqa aswan kallpawanmi ima chaki rap'i q'asa ruwasqanmanta. Ñawpaqpi, huk wiñay hina romero, chiri chiri llaqtakunapi q’asa patapi tiyaspas, sapa kuti wañunmi. Ichapas, suma q'allu samiyuq llaqtakunapiqa, chay wiñayqa ch’usaylla kawsanmi, mana imachus chinkaspa.

Yurapa t’ikasqan pachata, allintam podayqa ancha allin. Chakra llamk’aq runaqa tawamanta pusaq p’unchawkama chayta ruwanan tiyan, manataq iskay chunka p’unchawmanta aswanta qhipachinachu tiyan, chaywantaq k’allmakunapi, troncokunapi puñusqa t’ikakuna qhipaman wiñananpaq. Chaymantapas, nitratos nisqakuna churaqtin, ñiqi sistema vegetativo musuqyachi. Hinallataqmi allin kanman, allinta rakisqa ruphachiqkuna aceitewan utaq huk rikchaq calefacción sistemas nisqawan kallpachasqa, chaykunatam sapa kutilla chay suyupi llamkachinku.

Huk laya t’ikaman rikch’akuq chiri
Huk laya t’ikaman rikch’akuq chiri

Yana q'asa

Ruphay pisilla kaptinqa yurakunapa ukunpi chay q'asa rikuriqun, chaymi yurakunapa tejidonkunata llumpayta dañarunman, chaymi yuraqa tutayarunman, ruparuspanmi wañurunman. Pisilla utaq mana ima pruebapas kanchu chiri unay pacha yurakunapi imayna kasqanmanta. Kayqa niyta atinmanmi chay dañokunaqa mana dependenchu ima unayniyuq kasqanmanta aswanqa temperatura chayasqamanta. Wayrapa q'uñikuynin ancha utqaylla kaptinqa, aswan hatun waqllichiqmi aychakunapi rikurikun.

Chakra llamk’anapaq, huertapi llamk’anapaq ima, chirimanta t’aqay

Chakra llamk'aypi utaq huertapi llamk'aypi, yurakunaqa llamp'u, chawpi, sinchi chirimanta hark'aq. Kay rakiyqa nisqaqa ima pachakunaman yura kasqanta riqsichinmi chayamanmi uywakusqanku.

Sinchi chirikuna . Ancha sinchi chirikuna kanku, chaypiqa q’uñi kayqa -10 (chunca) urapi qhipakuchkan°C aswan chiri timpupi, urqu pachakunapi, chiri hatun mama llaqtakunapi, hatun mama llaqtapi pachakunapipas.

Yurakunawan tupachisqaqa chirimantaqa aswan allinqa, wiñayninpa unayniyuq kaynintam kamachin: primavera killapi qipa wañuchiq chirimanta tarpuy killapi punta wañuchiq chirikama, aswan llampu tarpuy yurakunamanta rimaspa. Kanmi suyukuna maypichus pachaqa chayan huk sinchi pisi pachallapi aswan llamk’anapaq tarpuykuna, wakintaq maypichus pachaqa ancha unay, chaymi aswan huk tarpuy tarpuykunata sara, alfalfa hina cosechakunman. Maypichus chiri pisilla utaq mana kanchu chay suyukunapiqa huk ruwaykunan aswan kan. <div class="reflist {{#if:

   | columns {{#iferror: 
     | references-column-width