Ruraq:Chaska Eliana/Kancha

Corral nisqaqa huk rikch'aq uwiha uywana wasim karqan Aragón nisqap q'uñi kitinkunapi, Duero wayq'upipas anchata llamk'achisqanku .

Kuchi wasi.

Corral nisqaqa wasi ukhupi icha muyuriqninpi huch'uy wisq'asqa pampam, ñawpaqmanta pacha wasi uywakuna tiyananpaqmi . Chaykunaqa kanmanmi, mastarikuq ñawpa corral nisqaman, llaqta wasikuna chawpipi nisqawan muyurisqa, utaq corral nisqakunaman, ahinataq kuchi uywana wasikuna ( kuchikunapaq ) hinallataq wallpa uywana wasikuna ( wallpakunapaq ); chaymantapas michina wasikunam, ahinataq uwiha uywana wasikuna, utaq wakakunapaq, kawallukunapaqpas . Chaymanta nisqa mast’arikunmanmi huk uywakuna hap’inapaq utaq waqaychanapaq cercokunaman. Kunankamapas chakrakunapim rikukunku, ichaqa, Occidente lawpiqa, saludmanta kamachikuykunaman hinam kachkanku. Chaykunaqa k'aspimanta, fierromanta icha ima sinchi imamantapas rurasqa kanman.

Arquitecturanata rimanakuspa, corral nisqaqa huk uywakunapa waqaychana wasicha kasqam, rikhurinmi iskay chawpipi rakisqa, rectángulo sutinchayniyuq siminpi. Huk chawpipi teqawan wichq’akusqa uta kan, huknin chawpipiqa kichasqa patio kasqanmi, chaytan sutichanku “sereno” otaq “raso” nispa.

Corralkunapa territorio

España suyupi

Chay corrales nisqakunaqa ancha hatun rakinakuyniyuqmi, chaymi mastarikun tukuy Levante ibérico nisqapi, Ebro wayqupi, Duero wayqupipas. Ebro wayq’upa corralninkunaqa tukuy urayninpi, aswan q’uñi kitikunapi ima mast’arikun, allin ejemplokuna kay laya uwiha uywanamanta Monegros suyupi, Caspe suyupi ima. Hinallataqmi Jalón, Mesa, Queiles, Alhama mayukunapa wayqunkunatapas mastarikunku. Soria, Guadalajara, Zaragoza, La Rioja suyukunapi aswan q'uñi suyukunaman chayaspa. Kay hatun suyupa pachan aswan mana allinman tukuptinqa, huk laya aswan wichqasqa, aswan q'uñi uwiha uywana wasikunawanmi tikrakuyta qallarinku.

Sierra de la Alcaramapi huk corralpa ukunpi. Rioja

Kanmi achka kay laya oveja uywakuna chinkananpaq. Ñawpaqqa ancha allin wasikunam karqa, tutapi lobokunapa atacasqanmanta uwihakunata harkanankupaq, ichaqa siglo qallariypim pisi-pisimanta chinkarurqaku, chaymi corralkuna pisi pisimanta manaña allinchu karqan. Uywa uyway kallpanchasqa kayninqa corralkunatapas huchacharunmi, kunan pachakunapiqa pisillatam yanapakun, sapa rebañopi umakunaqa 500 (pisqa pachak) masninmi. Wakin ruwan: mikuy quy, wanu hurquy, yaku.

Corral allin tarikunanpaqqa kaykunatam ruwana:

• allpaqa horizontal kasqanmanta, chaymi qallapurina mana wichayman urayman rispa muyurin;
• tukuy muyuriqpi chawpiman pisilla k’umuykachisqa kasqanmanta;
• atikuqtinqa, uywakuna ukyanankupaq, bañakunankupaq ima pukyu kananpaq, otaq mana chayta ruwaspaqa, allin pukyuqa ancha allinmi.

<div class="reflist {{#if:

   | columns {{#iferror: 
     | references-column-width

• Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chaska Eliana/Kancha.