Ch'iqtaku

Wikipediamanta
Kayman riy: wamp'una, maskana
\frac{1}{4} + \frac{3}{4} = 1

Ch'iqtaku, Patmaku icha P'aki yupay (kastilla simipi: fracción) nisqaqa rakisqa (patmasqa), mana hunt'a kaq, mana k'apak kaq, yupaymi.

Ch'iqtakuqa iskaynintin hunt'a yupayniyuqmi: yupama, rakina yupay icha rakiriq yupay nisqa hanaqpi qillqasqa, patmama icha rakiq yupay nisqa urinpi qillqasqa.

Ch'iqtaku yupayqa (c) kaqllam yupama (a) patmamawan (b) rakisqa: c = a / b.

Kay hinam chay ch'iqtakuta ninchik: a b ch'iqta icha a b patma icha a b t'aqa.

Ahinataq 3/4 kay hinatam ninchik: kimsa tawa ch'iqta icha kimsa tawa patma icha kimsa tawa t'aqa.

1/4 nisqataq kay hinatam ninchik: tawa ch'iqta icha tawa patma icha tawa t'aqa.

Hunt'a yupaypa iskay kaq phatmanqa kuskan nisqam.

\frac{1}{2} = kuskan

Yupamata patmamawan rantimpaspaqa, ch'iqtakup t'ikrasqa yupaynintam chaskinchik.

Ch'iqtaku yupaykunata yapanapaq icha qichunapaqqa, paqta patmamayuq ch'iqtakukunatam (paqta rakiqniyuq p'aki yupaykunatam) ruranchik. Chaypaqqa yupamata patmamatapas kaqlla hunt'a yupaywanmi miranchik:

\frac{a}{d} + \frac{b}{d} = \frac{a+b}{d}

\frac{a}{d} - \frac{b}{d} = \frac{a-b}{d}

Ch'iqtakuta hunt'a yupaywan miranapaqqa yupamallatam hunt'a yupaywan miranchik:

\frac{a}{d} * b = \frac{a*b}{d}

Iskay ch'iqtakunatataq miranakunapaq iskaynintin yupamakunatam miranachinchik, iskaynintin patmakunatapas miranachinchik:

\frac{a}{d} * \frac{b}{e} = \frac{a*b}{d*e}

Ch'iqtakuta huk ch'iqtawan rakinapaqtaq ñawpaq ch'iqtakuta iskay ñiqin ch'iqtakup t'ikrasqa yupaywanmi miranchik:

\frac{a}{d} / \frac{b}{e} = \frac{a*e}{d*b}

"http://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%27iqtaku&oldid=587131" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)