Tawantinsuyu

Wikipediamanta
(Tawantin Suyu-manta pusampusqa)
Kayman riy: wamp'una, maskana
Tawantinsuyu
Inka qhapaq suyu
1197 - 1572
Llaqta qayanqillqa: Ama llulla, ama suwa, ama qilla
 
Situación de Tawantinsuyu
 
Uma llaqta
 • Runakuna
 • Tinkurachina siwikuna
Qusqu
12 000 000
13°30′ S 71°58′ O
Aswan hatun llaqta Qusqu
Tukri simi
 • Huk simikuna
Qhichwa simi
Pukina (wañusqa), Aymara, hukkunapas
Kamachiy Apsulutu qhapaq suyu
Manku Qhapaqmanta
Tupaq Amarukama
Wiñay kawsay
 • Kamasqa
 • Puchukasqa

1197 (Manku Qhapaq)
1572 (Kastilla Atiy)
H. k. k'anchar
 • Tukuy
 • % yaku
Saywakuna
Chalakuna

~2.000.000 km²
~0,4%
~12.000 km
~6.000 km
Runakuna
 • Tukuy
 • T'iqisqa kay

15.000.000-chá
~7.5 hab./km²
Distritos n/d
Chinchaysuyu Antisuyu
Unancha p TawantinsuyuUnancha p Tawantinsuyu Unancha p TawantinsuyuUnancha p Tawantinsuyu
Kuntisuyu Qullasuyu
Unancha p TawantinsuyuUnancha p Tawantinsuyu Unancha p TawantinsuyuUnancha p Tawantinsuyu
Tiqsi muyupi Tawantinsuyu saywitu.
Tawantinsuyup wiphalan.

Tawantinsuyu nisqaqa Inkakunap mama llaqtankus karqan, tawantin suyuyuq kaq. Qusqu llaqtas uma llaqtan kaptin, unanchankutaq wiphalas karqan. Kunan pachaqa Antikunap runankunam kikinkunatapas llaqta suyunkunatapas kawsay saphintapas Tawantinsuyu nikunku.

Inkakunap tawantin suyun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Qusqu, Inkakunap uma llaqtanñas ñawpa pachañas Qusqu qhapaq suyu pachañas tawantin llaqta suyuyuqsi karqan. Chaypacha Hanan Qusqu, Urin Qusqu suyus karqan, chay iskay suyutaq iskaymansi rakisqa karqan, tawantin suyus.

1438 watapi Pachakutiq Inka Yupanki Chanka runakunata atipaspa hatunkaray suyuta hap'iptinsi, Inkakunap atiynin, mama llaqtan anchata mast'arikurqansi. Ñawpa pacha hina, manas qhapaq llaqtallapichu, ichataq tukuy atipasqan suyuntinpis tawantin rakin kamarirqanku. Chay tawantin suyunkaqa karqan: Chinchaysuyu, Antisuyu, Kuntisuyu, Qullasuyu. Suyunkunap kuchunkunaqa uma llaqtapi, Qusqupi, tarikurqanku. Tawa suyumanta Tawantinsuyu suti hamun.

Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Tawantinsuyu: Chinchaysuyu (puka), Antisuyu (q'umir), Kuntisuyu (q'illu), Qullasuyu (anqas).

Chinchaysuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Antisuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Kuntisuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Qullasuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


Tawantinsuyu Tawantinsuyup wiphalan
Suyukuna: Antisuyu | Chinchaysuyu | Kuntisuyu | Qullasuyu
Unancha: Wiphala
Uma llaqta: Qusqu
"http://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Tawantinsuyu&oldid=615463" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)