Runa hayñi

Wikipediamanta

Runa hayñi (Runap kaqnin, kastilla simipi: Derechos humanos) nisqaqa lliw runakunap kaqllan hayñinkunam.

Huñusqa Nasyunkunam runa hayñikunataqa Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqapi 1948 watapi rimarirqan.

Piruwpiqa llaqta amachaq (defensoría del pueblo) nisqam runa hayñita chaninchaytam qhawaykun. Pipallapas runa hayñinkunata k'irisqa kaptinqa, chay llaqta amachaqtam uyarichikuyta atin.

Yuyarina 1 Runa hayñikuna 1.1 Kikinyay hayñikuna 1.2 Qispi kaypaq hayñikuna 1.3 Taripay hayñikuna 1.4 Waki hayñikuna 2 Iñi 3 Hawa t'inkikuna

[allichay] Runa hayñikuna

[allichay] Kikinyay hayñikuna

• Kawsay hayñi
• Qhali kay hayñi
  • Hipachiymanta amachay
  • Mana ari niptin runawan llanchikumanta amachay
  • Mana ari niptin qumichaymanta (ikumichaymanta) amachay
  • Maqay wanaymanta amachay
  • Allquchaymanta amachay
  • Mana maqaykuspa yachachiy

[allichay] Qispi kaypaq hayñikuna

• Runap qispi kayninpaq hayñi
• Kapuqpaq hayñi
• Runap qasi kayninpaq hayñi
• Imatapas ruraypaq hayñi
• Kikinpa k'itinpaq hayñi
  • Pakasqa wasi ukhu hayñi
  • Pakasqa chaski hayñi
• Kikin runap hayñinkuna
• Sapaq yuyaypaq hayñi
• Yuyaykuy hayñi
• Allin sunqupaq hayñi
• Iñiy hayñi
• Puriy hayñi
• Huñunakuy hayñi
• Yuyaykuy hayñi
• Willa uyariy hayñi
• Yuyaykuy hayñi
• Llamk'ay akllay hayñi

[allichay] Taripay hayñikuna

• Chiqannaq taripaymanta amachay
• Chiqan taripaypaq hayñi
• Taripay sunturpa uyarisqan kay (audiatur et altera pars)
• Mana kamachi kaptinqa manam wanachaychu kanqa (nulla poena sine lege)
• Iskayrayaypi ch'atasqapaq (in dubio pro reo)

[allichay] Waki hayñikuna

• Kikin kamachiy
• Qharip warmip kaqlla hayñiyuq kaynin
• Llamk'aypaq hayñi
• Llamk'aypaq allin hurkay
• Sindikatu kamariy hayñi
• Ayllu, Wiksayuq, Mama, Wawa amachay
• Allin mikhuy allin kawsay hayñi
• Aypanalla qhali kay hayñi
• Yachachiypaq hayñi
• Kultura kawsaypaq hayñi

[allichay] Iñi

• Wawa hayñi
• Warmi hayñi
• Qhari hayñi
• Indihina hayñi
• Ruraqpa hayñin

[allichay] Hawa t'inkikuna

• Runakunapak hayñita harkankapak, yachakchayanchikapak puna mamallaktakunapak killka (Ikwadurpi)
• Runakunapak jayñi, Ecuadorpak
• Piruwpi Llaqta Amachaq
• Wikipukyu: Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy, Uralan runasimipi
• Derechos indígenas - Programa de fortalicimiento de liderazgos indígenas. Mòdulo 5. Cochabamba, 2006 (Kastilla simipi)

Kay qillqasqaqa ancha huch'uyllam kachkan. Wikipidiyata yanapayta munaptiyki hatarichinam atichkan This article is a stub. You can help by expanding it. || Este artículo aún es un esbozo. Puedes ayudar expandiéndolo.