Piruw suyupiqa achka rimaykunatam rimanku. Kastillanuchayrayku lliwmanta astawan rimasqa simiqa kastilla simim. Antikunapiqa qhichwa simitam, aymara simitam, Lima suyupitaq aslla haqaru simitapas rimanku. Amarumayu sach'a-sach'a suyupi lliwmanta astawan rimasqa rimaykunaqa ashaninka simim, awahun simim.
| Rimay |
Ayllu |
Suyu |
Rimaqninkuna |
| Kandoshi |
(ch'ulla simi) |
Luritu |
3.000 |
| Tikuna |
(ch'ulla simi) |
Luritu |
8.000 |
| Munichi (otonabe) |
(ch'ulla simi) |
Luritu |
wañusqaña |
| Urarina (shimaco) |
(ch'ulla simi) |
Luritu |
3.000 |
| Aymara |
Aymara |
Punu, Taqna, Muqiwa |
500.000 |
| Haqaru/Kawki |
Aymara |
Lima |
1.000 |
| Kulina (madihá) |
Arawana |
Ukayali |
400 |
| Yanisha |
Arawak |
Pasqu, Hunin |
10.000 |
| Ashaninka |
Arawak |
Qusqu, Hunin |
41.000 |
| Kakinta |
Arawak |
Qusqu |
300 |
| Chamikuru |
Arawak |
Hunin |
2 (yaqa wañusqa) |
| Iñapari |
Arawak |
Mayutata |
4 (yaqa wañusqa) |
| Machiqinqa |
Arawak |
Qusqu, Mayutata |
10.000 |
| Mashku |
Arawak |
Mayutata |
20-chá (yaqa wañusqa) |
| Nanti |
Arawak |
Qusqu |
600-chá |
| Nomatsigenga |
Arawak |
Hunin |
6.500 |
| Yine |
Arawak |
Ukayali, Qusqu |
4.000 |
| Chayawita |
Kawapana |
Luritu, San Martin |
11.000 |
| Jebero |
Kawapana |
Luritu |
yaqa wañusqa |
| Bora |
Bora witoto |
Luritu |
2.300 |
| Witoto* |
Bora witoto |
Luritu |
2.000 |
| Okaina |
Bora witoto |
Luritu |
66 |
| Amarakaeri simi |
Harakmbet |
Mayutata |
500 |
| Wachipaeri simi |
Harakmbet |
Mayutata, Qusqu |
311 |
| Shuwar (Wampisa, Achuwar) |
Hiwaru |
Luritu |
12.000 |
| Awahun |
Hiwaru |
Amarumayu, Kashamarka, Luritu, San Martin |
45.000 |
| Amawaka |
Panu takana |
Ukayali |
130 |
| Kapanawa |
Panu takana |
Luritu |
390 |
| Kashibo-Kakataibo |
Panu takana |
Wanuku, Ukayali, Luritu |
5.000 |
| Kashinawa |
Panu takana |
Ukayali |
1.600 |
| Ese'eqha (chama, tatinawa) |
Panu takana |
Mayutata |
500 |
| Iskunawa |
Panu takana |
Ukayali |
|
| Matsés |
Panu takana |
Luritu |
|
| Mayu pisabo |
Panu takana |
Luritu |
|
| Murunawa |
Panu takana |
|
|
| Sharanawa |
Panu takana |
Ukayali, Mayutata |
440 |
| Shipibo-Qonibo |
Panu takana |
Ukayali, Luritu |
26.000 |
| Yaminawa |
Panu takana |
Ukayali, Mayutata |
600 |
| Yameo |
Peba yagua |
Luritu |
wañusqaña |
| Yagua |
Peba yagua |
Luritu |
5.700 |
| Anqash qichwa |
Qhichwa |
Anqash |
1.000.000 |
| Wanka qichwa |
Qhichwa |
Hunin |
300.000 |
| Kashamarka-Inkawasi |
Qhichwa |
Kashamarka, Lampalliqi |
30.000 |
| Kichwa |
Qhichwa |
Luritu, San Martin, Ukayali |
50.000 |
| Urin qhichwa |
Qhichwa |
Punu, Qusqu, Ariqipa, Apurimaq, Ayakuchu, Wankawillka |
3.000.000 |
| Yawyu runasimi |
Qhichwa |
Lima |
6.000 |
| Yaru runasimi |
Qhichwa |
Lima, Pasqu, Hunin |
80.000 |
| Payawa (coto, payawá, payowahe, orejón) |
Tukanu |
Luritu |
|
| Sikuya (piohé) |
Tukanu |
Luritu |
144 |
| Kukama |
Tupi |
Luritu |
2.000 |
| Umawa |
Tupi |
Luritu |
100 |
| Andoa-shimigae |
Sapara |
Luritu |
wañusqaña |
| Arabela (chiripunu) |
Sapara |
Luritu |
50 (yaqa wañusqa) |
| Kawaranu |
Sapara |
Luritu |
5 (yaqa wañusqa) |
| Ikitu (hamakore, amakakore, ikito) |
Sapara |
Luritu |
35 (yaqa wañusqa) |