Kawsay yachay

Wikipediamanta
Kayman riy: wamp'una, maskana
Andreas Vesalius, De humani corporis fabrica nisqap paqarichuqninmi

Kawsay yachay nisqaqa (latin simipi: Biologia, grigu simimanta: Βιολογία) tukuy kawsaqkunapa yachayninmi.

Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Kawsay yachaymi ñawpa musuqpas. Ñawpa yachay hina, Aristotelis (384 watamanta 322 watakama K.ñ.) Kawsay yachaypa taytansi. Paymi tiksikuh huk jatun qillqasqap paqarichoqnin watiqaypi.

Kawsay yachay XVI pachakwata XVII pachakwatapas kama manam aswan allichirqanchu. Chay watakunapi, kay yachay tharinankunap musuq pachakunap yanapanrayku wiñasqanmi: kawsaykuqkunap añakikunappas pachanku.

Kurku yachaypi, iskay hatunruku runa rikurisqanku:

XVI pachakwatata tukuspa, mikruskupiwup wiñaynin qallarisqa. Iskay siminakuy qallarisqapas: huk siminakuy inwruiyunpam wiñayninrayku kasqan; huktaq siminakuy manakaqpa paqariyrayku kasqan.

XVIIIpachakwata Malliy Kawsay Yachaypam mitan kasqan. Kay pachap aswan hatunruku runakuna Spallanzani, Réamurpas, Buffonpas Linnépas karanku.

XIX pachakwatapi, Kawsay yachay musuq yachaytam kawsay pachap wiñay kawsayninpa yanapanrayku tukuchikusqan: Schleiden Schwannpas Kawsaykuqpa Iñiyninmantam rimaranku; Pasteur Byuhinisismantam rimaran; Lamarck Darwinpas huktaq yachaqkunapas rikch'aqyaymanta rimaranku.

Rak'iykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Portal-inca.svg
Butterfly top PSF artistic license.png
Punku p'anqa: Kawsay yachay
"http://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kawsay_yachay&oldid=616697" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)