Ikwadur

Wikipediamanta

Kayman riy: wamp'una, maskana
Chawpipacha nisqa Tiksimuyup sinrinmanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
República del Ecuador
Ikwadur Republika
Ecuador Ecuador
Unancha Wallqanqa
Llaqta qayanqillqa: «Dios, Patria y Libertad»
Llaqta taki: Salve, Oh Patria
 
Situación de Ecuador
 
Uma Llaqta
 • Runakuna
 • Tinkurachina siwikuna
San Francisco de Quito
1.800.378 habitantes
00°09′ S 78°21′ O
Tukri simi Kastilla simi
Kamachiy Republika, Dimukrasya
Pulitika
Rafael Correa
Lenín Moreno
Qispikusqa
 • Ispañamanta
 • Gran Colombiamanta

24-V-1822
13-V-1830
Mama llaqtap hawan
 • Llapan hallka k'iti k'anchar
 • % yakukuna
Saywakuna
Chalakuna
Ñiqi: 71º
283.520 km²
4%
2010
2.237
Runakuna
 • Llapan
 • T'iqisqa kay
Ñiqi: 62º
13.710.234
47 hab./km²
Brutu ukhu hayt'uy (BUH) -
Llaqta ukhu hayt'uy (LUH)
 • Llapan (2006)
 • BUH, llapan runap
Ñiqi: 70º
 
US$ 64.671 mill.
US$ 4.776 (2006)
HDI -Runa kururay rikuchiq- (2006) 0.765 (83º) – medio
Kañina Dólar estadounidense
Runa llaqtap sutin ikwadurpa
Pacha suyu
 • Ruphay mit'a
UTC -5
~
Internet tuyru .ec
Karu rimay tuyru +593
Ankichiy tuyru HCA-HDZ
ISO tuyru 218 / ECU / EC
Kaypi wankurisqa: O.N.U., O.E.A., B.I.D., B.M., FMI, C.A.N., FLAR, CAF, CSN, MERCOSUR, UNASUR
Ikwadurpa saywitun
Ikwadurpa markankuna
Ikwadur (NASA)

Ikwadur (kastilla simipi: Ecuador, "Chawpipacha") nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Kitu llaqtam. Ikwadur mamallaqtapiqa 13.212.742 runakunam kawsachkanku (2006).

Yuyarina

[allichay] Allpa saywachi

[allichay] Chiriqunuy

[allichay] Flora Faunapas

[allichay] Pulitika Rakiy

Marka Runakuna (2001) Kichwa runakuna (2001) Hallka k'iti kanchar km² Uma llaqta Runakuna (2001)
1 Asway marka 599.546 7.060 8.639 Tumipampa 277.374
2 Bolívar marka 169.370 17.230 3.254 Waranta 20.742
3 Kañar marka 206.981 23.660 3.908 Asuwi 27.866
4 Karchi marka 152.939 335 3.699 Tulkan 47.359
5 Chimpurasu marka 403.632 116.205 5.287 Rispampa 124.807
6 Qutuphaqsi marka 349.540 45.879 6.569 Latakunka 51.689
7 Quri marka 525.763 478 5.988 Machala 204.578
8 Esmeraldas marka 385.223 144 15.216 Esmeraldas 95.124
9 Yawatisuyu 18.640 372 8.010 Puerto Baquerizo Moreno 5.539 (2006 watapi)
10 Wayas marka 3.309.034 3.326 20.502,5 Wayakil 1.985.379
11 Impapura marka 344.044 55.220 4.599 Ibarra 108.535
12 Loja marka 404.835 6.738 11.027 Loja 118.532
13 Mayukuna marka 650.178 141 6.254 Babahoyo 76.869
14 Manawi marka 1.186.025 111 18.400 Portoviejo 171.847
15 Morona Santiago marka 115.412 332 25.690 Makas 13.602
16 Napu marka 79.139 33.377 13.271 Tena 16.669
17 Orellana marka 86.493 19.698 20.733 Puerto Francisco de Orellana 18.298
18 Pastasa marka 61.779 12.072 29.520 Puyu 24.432
19 Pichincha marka 2.388.817 22.125 12.938 Kitu 1.399.378
20 Santa Elena marka (++) . . . Santa Elena 27.351
21 Santo Domingo de los Tsáchilas marka (++) . . . Santo Domingo de los Colorados 322.080 (2007 watapi)
22 Sukumpiyu marka 128.995 6.722 8.330.6 Musuq Loja 34.106
23 Tunqurawra marka 441.034 34.003 3.333,6 Ampatu 154.095
24 Zamora Chinchipi marka 76.601 3.140 23.110,8 Zamora 10.355

(++) Kamasqa wata: 2007

[allichay] Wiñay kawsay

[allichay] Runakuna

[allichay] Indihina runa llaqtakuna

Runa llaqta Simi Runakuna Marka / Kiti
Kichwa runa Kichwa 408.395 (2001 watapi) Impapura marka, Pichincha marka, Qutuphaqsi marka, Tunqurawra marka, Bolívar marka, Chimpurasu marka, Kañar marka, Asway marka, Loja marka, Zamora Chinchipe marka.
Awá Awapít simi 3.750 Ikwadur Kulumbyapipas. Ikwadurpi: Pasiphiku mama qucha patapi, Esmeraldas markap kitinkunapi; Urqukunapi: Karchi markap kitinkunapi
Chachi Cha'palaa simi 457 ayllu Esmeraldas marka (chawpi, chinchay, uralan)
Épera Sia pedee simi 250 Esmeraldas marka (chinchay)
Tsa'chila Tsa'fiqui simi 2.640 Pichincha marka, Santo Domingo de los Colorados kiti
A'i Cofán A'ingae simi 728 Sukumpiyu marka, P'uchqu qucha kiti, Cuyabeno kiti, Sukumpiyu kiti
Secoya Paicoca simi 400 (kimsa llaqtapi) Amarumayu sach'a sach'a suyu, Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Sukumpiyu markap kitillinkuna
Siona Paicoca simi 360 Amarumayu sach'a sach'a suyu, Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Sukumpiyu markap kitillinkuna
Waorani Wao Tiriro simi 3.000 (28 llaqtapi) Orellana marka, Pastasa marka, Napu marka
Shiwiar Shiwiar Chicham . Pastasa marka (uralan-kunti)
Zápara Zápara simi 114 Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Puyu llaqta (chinchay-kunti) (Pastasa marka)
Achuar Achuar Chicham simi 830 Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Pastasa marka, Morona Santiago marka
Shuwar Shuwar Chicham 110.000 Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Napu marka, Pastasa marka, Zamora Chinchipe marka, Sukumpiyu marka, Morona Santiago marka

[allichay] Kichwa runa llaqtakuna

Runa llaqta Simi Runakuna Marka / Kiti
Karanki Kichwa, kastilla simi 6.360 Impapura marka, Ibarra kiti, Otavalo kiti
Natabuela Kichwa, kastilla simi . Impapura marka´, Ibarra kiti
Otavalo Kichwa, kastilla simi 65.000 Imbabura marka, Qutakachi kiti, Atuntaqui llaqta, Ibarra kiti, Otavalo kiti
Kayampi Kichwa, kastilla simi 147.000 Pichincha markapi, Impapura markapi, Napumarkapipas kitillikuna
Kitu Kara Kichwa, kastilla simi 100.000 Pichincha marka
Panzaleo Kichwa, kastilla simi 45.000 Qutuphaqsi marka (uralan)
Chibuleo Kichwa, kastilla simi 12.000 Tunqurawra marka (uralan-kunti)
Salasaka Kichwa, kastilla simi 12.000 Ampatu llaqtapi (Tunkqurawra)
Waranka Kichwa, kastilla simi . Bolívar markapi (chawpi)
Puruha Kichwa, kastilla simi 400.000 Chimpurasu markapi, Rispampa kiti, Alawsi kiti, Kulta kiti, Wamuti kiti, Champu kiti, Wanu kiti, Pallatanka kiti, Pinipi kiti, Kumanta kiti
Kañari Kichwa, kastilla simi 150.000 Asway markapi Kañar markapipas kitikuna
Sarakuru Kichwa, kastilla simi 60.000 Loja marka, Zamora Chinchipe marka
Amarumayu sach'a-sach'a suyup Kichwa runan Kichwa 80.000 Napu marka, Pastasa marka, Sukumpiyu marka, Orellana marka


Runa llaqta Simi Runakuna Marka / Kiti
Manta-Wankawillka-Puna kastilla simi . Manabí markapi Wayas markapi kitikuna

Pukyu: [1]

[allichay] Rimaykuna

Qhapaq qillqasqa: Ikwadurpi rimaykuna
  • Kastilla simi (ufisyal nisqa): 11.000.000 rimaqkuna
  • Kichwa simi: 2.000.000 rimaqkuna
  • Shuwar simi: 110.000 rimaqkuna
  • hukkunapas

[allichay] Iñiy

[allichay] Hatun llaqtakuna

Wayakil, Ikwadurpa aswan hatun llaqtan
Ikwadur (Llaqtakuna)
. Llaqta Runakuna Marka
1990 2001 2005
1. Wayakil 1.508.444 1.985.379 2.157.853 Wayas
2. Kitu 1.100.847 1.399.378 1.516.353 Pichincha
3. Tumipampa (Cuenca) 194.981 277.374 305.772 Asway
4. Santo Domingo 114.422 199.827 238.325 Pichincha
5. Machala 144.197 204.578 228.351 Quri marka
6. Durán 82.359 174.531 212.924 Wayas
7. Manta 125.505 183.105 201.700 Manawi
8. Portoviejo 132.937 171.847 187.369 Manawi
9. Ampatu llaqta 124.166 154.095 165.541 Tunqurawra
10. Rispampa 94.505 124.807 135.588 Chimpurasu
11. Quevedo 86.910 120.379 132.544 Mayukuna
12. Loja 94.305 118.532 129.121 Loja
13. Ibarra 80.991 108.535 122.642 Impapura
14. Milagro 93.637 113.440 121.055 Wayas
15. Esmeraldas 98.558 95.124 96.265 Esmeraldas
16. La Libertad 53.108 77.646 85.750 Santa Elena
17. Babahoyo 50.285 76.869 84.421 Mayukuna
18. Sangolquí 35.386 56.794 71.830 Pichincha
19. Latakunka 39.882 51.689 57.127 Qutuphaqsi
20. Tulkan 37.069 47.359 50.761 Karchi
21. Pasaje 32.947 45.526 49.803 Quri
22. Chuni 41.437 45.526 47.994 Manawi
23. Santa Rosa 32.648 42.593 45.972 Quri
24. Huaquillas 27.368 40.183 45.027 Quri
25. Musuq Loja 13.165 34.106 43.809 Sukumpiyu
26. El Carmen 22.870 33.382 39.989 Manawi
27. Jipijapa 32.225 36.078 37.900 Manawi
28. Ventanas 23.217 32.425 36.596 Mayukuna
29. Daule 24.399 31.763 34.632 Wayas
30. Kayampi 16.849 30.473 34.239 Pichincha
31. Otavalo 21.548 30.965 33.946 Impapura
32. Velasco Ibarra 24.112 29.265 32.189 Wayas
33. Asuwi 21.060 27.866 31.151 Kañar
34. Santa Elena 17.459 27.351 30.920 Santa Elena
35. Salinas 19.298 28.650 30.792 Santa Elena
36. La Troncal 19.654 27.847 30.726 Kañar
37. Buena Fe 19.300 27.516 30.406 Mayukuna

.

[allichay] Yachay tarpuy

[allichay] Raymikuna

12 de octubre Dia de la Hispanidad

Raymikuna
Fecha Nombre en castellano
1 de enero Año Nuevo
marzo-abril Jueves Santo
marzo-abril Viernes Santo
1 de mayo Día del Trabajo
24 de mayo Batalla de Pichincha
25 de julio Fundación de Guayaquil
10 de agosto El grito de la Independencia
9 de octubre Independencia de Guayaquil
31 de octubre Dia del Escudo Nacional
2 de noviembre Día de los Difuntos
3 de noviembre Independencia de Cuenca
6 de diciembre Fundación de Quito
25 de diciembre Nawidad

[allichay] Karu puriy

[allichay] Yachaychiy

[allichay] Musiku

[allichay] Apaykachana

[allichay] Ikwadurpi paqarisqa runakuna

[allichay] Iñi

[allichay] Pukyukuna

  1. www.codenpe.gov.ec/htm/ Ikwadurpi Indihina Runa Llaqtakuna (kastilla simipi)

[allichay] Hawa t'inkikuna

Portal-inca.svg
Flag of Ecuador.svg
Punku p'anqa: Ikwadur


Wallqanqa (Ikwadur) Markakuna (Ikwadur) Unancha (Ikwadur)
Bandera Província Azuay.svg Asway · Bandera Província Bolívar.svg Bolívar · Bandera Província Chimborazo.svg Chimpurasu · Bandera Província Esmeraldas.svg Esmeraldas · Bandera Província d'Imbabura.svg Impapura · Bandera Província Cañar.svg Kañar · Bandera Província Carchi.svg Karchi · Bandera Província El Oro.svg Kuri · Bandera Província Cotopaxi.svg Kutupaksi ·Bandera Loja.jpg Loja · Bandera de Manabí.png Manawi · Bandera Província Los Ríos.svg Mayukuna · Ecuador-Morona-Santiago.svg Morona Santiago · Bandera Província Napo.svg Napu · Bandera Província Orellana.svg Orellana · Bandera Província Pastaza.svg Pastasa · Bandera Província Pichincha.svg Pichincha · Santa Elena flag.png Santa Elena · BANDERA DE SANTO DOMINGO DE LOS TSACHILAS.PNG Tsachila · Bandera Província Sucumbíos.svg Sukumpiyu · Bandera Província Tungurahua.svg Tunkurawra · Bandera Província Guayas.svg Wayas · Bandera Galapagos.jpg Yawatisuyu · Zamorachinchipeflag.gif Zamora Chinchipi
P wiki letter w.svg

Kay qillqasqaqa ancha huch'uyllam kachkan. Wikipidiyata yanapayta munaptiyki hatarichinam atichkan
This article is a stub. You can help by expanding it. || Este artículo aún es un esbozo. Puedes ayudar expandiéndolo.

"http://qu.wikipedia.org/wiki/Ikwadur" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)
Kikin ruraqpa llamk'anankuna
Huk simikunapi