Ikwadur

Wikipediamanta

Chawpipacha nisqa Tiksimuyup sinrinmanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.

Ikwadur (kastilla simipi: Ecuador, "Chawpipacha") nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Kitu llaqtam. Ikwadur mamallaqtapiqa 13.212.742 runakunam kawsachkanku (2006).

• 330.071 km2
• Umalliq (Mamallaktata Pushak): Rafael Correa

Yuyarina 1 Allpa saywachi 2 Chiriqunuy 3 Flora Faunapas 4 Pulitika Rakiy 5 Wiñay kawsay 6 Runakuna 6.1 Indihina runa llaqtakuna 6.1.1 Kichwa runa llaqtakuna 6.2 Rimaykuna 6.3 Iñiy 7 Hatun llaqtakuna 8 Yachay tarpuy 8.1 Raymikuna 9 Karu puriy 10 Yachaychiy 11 Musiku 12 Apaykachana 13 Ikwadurpi paqarisqa runakuna 14 Iñi 15 Pukyukuna 16 Hawa t'inkikuna

[allichay] Allpa saywachi

• Urqukuna: Chimpurasu, Impapura, Pichincha, Qutuphaqsi, Tunqurawra, Kayampi urqu, Sangay nina urqu
• Quchakuna: Impaqucha - P'uchqu qucha - Quwiqucha
• Mayukuna: Wayas mayu - Pastasa mayu - Napu mayu
• Wat'akuna: Yawatisuyu

[allichay] Chiriqunuy

[allichay] Flora Faunapas

[allichay] Pulitika Rakiy

Marka	Runakuna (2001)	Kichwa runakuna (2001)	Hallka k'iti kanchar km²	Uma llaqta	Runakuna (2001)
1 Asway marka	599.546	7.060	8.639	Tumipampa	277.374
2 Bolívar marka	169.370	17.230	3.254	Waranta	20.742
3 Kañar marka	206.981	23.660	3.908	Asuwi	27.866
4 Karchi marka	152.939	335	3.699	Tulkan	47.359
5 Chimpurasu marka	403.632	116.205	5.287	Rispampa	124.807
6 Qutuphaqsi marka	349.540	45.879	6.569	Latakunka	51.689
7 Quri marka	525.763	478	5.988	Machala	204.578
8 Esmeraldas marka	385.223	144	15.216	Esmeraldas	95.124
9 Yawatisuyu	18.640	372	8.010	Puerto Baquerizo Moreno	5.539 (2006 watapi)
10 Wayas marka	3.309.034	3.326	20.502,5	Wayakil	1.985.379
11 Impapura marka	344.044	55.220	4.599	Ibarra	108.535
12 Loja marka	404.835	6.738	11.027	Loja	118.532
13 Mayukuna marka	650.178	141	6.254	Babahoyo	76.869
14 Manawi marka	1.186.025	111	18.400	Portoviejo	171.847
15 Morona Santiago marka	115.412	332	25.690	Makas	13.602
16 Napu marka	79.139	33.377	13.271	Tena	16.669
17 Orellana marka	86.493	19.698	20.733	Puerto Francisco de Orellana	18.298
18 Pastasa marka	61.779	12.072	29.520	Puyu	24.432
19 Pichincha marka	2.388.817	22.125	12.938	Kitu	1.399.378
20 Santa Elena marka (++)	.	.	.	Santa Elena	27.351
21 Santo Domingo de los Tsáchilas marka (++)	.	.	.	Santo Domingo de los Colorados	322.080 (2007 watapi)
22 Sukumpiyu marka	128.995	6.722	8.330.6	Musuq Loja	34.106
23 Tunqurawra marka	441.034	34.003	3.333,6	Ampatu	154.095
24 Zamora Chinchipi marka	76.601	3.140	23.110,8	Zamora	10.355

(++) Kamasqa wata: 2007

• • Lista: Ikwadurpi kitikuna

[allichay] Wiñay kawsay

[allichay] Runakuna

[allichay] Indihina runa llaqtakuna

Runa llaqta	Simi	Runakuna	Marka / Kiti
Kichwa runa	Kichwa	408.395 (2001 watapi)	Impapura marka, Pichincha marka, Qutuphaqsi marka, Tunqurawra marka, Bolívar marka, Chimpurasu marka, Kañar marka, Asway marka, Loja marka, Zamora Chinchipe marka.
Awá	Awapít simi	3.750	Ikwadur Kulumbyapipas. Ikwadurpi: Pasiphiku mama qucha patapi, Esmeraldas markap kitinkunapi; Urqukunapi: Karchi markap kitinkunapi
Chachi	Cha'palaa simi	457 ayllu	Esmeraldas marka (chawpi, chinchay, uralan)
Épera	Sia pedee simi	250	Esmeraldas marka (chinchay)
Tsa'chila	Tsa'fiqui simi	2.640	Pichincha marka, Santo Domingo de los Colorados kiti
A'i Cofán	A'ingae simi	728	Sukumpiyu marka, P'uchqu qucha kiti, Cuyabeno kiti, Sukumpiyu kiti
Secoya	Paicoca simi	400 (kimsa llaqtapi)	Amarumayu sach'a sach'a suyu, Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Sukumpiyu markap kitillinkuna
Siona	Paicoca simi	360	Amarumayu sach'a sach'a suyu, Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Sukumpiyu markap kitillinkuna
Waorani	Wao Tiriro simi	3.000 (28 llaqtapi)	Orellana marka, Pastasa marka, Napu marka
Shiwiar	Shiwiar Chicham	.	Pastasa marka (uralan-kunti)
Zápara	Zápara simi	114	Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Puyu llaqta (chinchay-kunti) (Pastasa marka)
Achuar	Achuar Chicham simi	830	Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Pastasa marka, Morona Santiago marka
Shuwar	Shuwar Chicham	110.000	Ikwadurpi Piruwpipas. Ikwadurpi: Napu marka, Pastasa marka, Zamora Chinchipe marka, Sukumpiyu marka, Morona Santiago marka

[allichay] Kichwa runa llaqtakuna

Runa llaqta	Simi	Runakuna	Marka / Kiti
Karanki	Kichwa, kastilla simi	6.360	Impapura marka, Ibarra kiti, Otavalo kiti
Natabuela	Kichwa, kastilla simi	.	Impapura marka´, Ibarra kiti
Otavalo	Kichwa, kastilla simi	65.000	Imbabura marka, Qutakachi kiti, Atuntaqui llaqta, Ibarra kiti, Otavalo kiti
Kayampi	Kichwa, kastilla simi	147.000	Pichincha markapi, Impapura markapi, Napumarkapipas kitillikuna
Kitu Kara	Kichwa, kastilla simi	100.000	Pichincha marka
Panzaleo	Kichwa, kastilla simi	45.000	Qutuphaqsi marka (uralan)
Chibuleo	Kichwa, kastilla simi	12.000	Tunqurawra marka (uralan-kunti)
Salasaka	Kichwa, kastilla simi	12.000	Ampatu llaqtapi (Tunkqurawra)
Waranka	Kichwa, kastilla simi	.	Bolívar markapi (chawpi)
Puruha	Kichwa, kastilla simi	400.000	Chimpurasu markapi, Rispampa kiti, Alawsi kiti, Kulta kiti, Wamuti kiti, Champu kiti, Wanu kiti, Pallatanka kiti, Pinipi kiti, Kumanta kiti
Kañari	Kichwa, kastilla simi	150.000	Asway markapi Kañar markapipas kitikuna
Sarakuru	Kichwa, kastilla simi	60.000	Loja marka, Zamora Chinchipe marka
Amarumayu sach'a-sach'a suyup Kichwa runan	Kichwa	80.000	Napu marka, Pastasa marka, Sukumpiyu marka, Orellana marka

Runa llaqta	Simi	Runakuna	Marka / Kiti
Manta-Wankawillka-Puna	kastilla simi	.	Manabí markapi Wayas markapi kitikuna

Pukyu: ^[1]

[allichay] Rimaykuna

Qhapaq qillqasqa: Ikwadurpi rimaykuna

• Kastilla simi (ufisyal nisqa): 11.000.000 rimaqkuna
• Kichwa simi: 2.000.000 rimaqkuna
• Shuwar simi: 110.000 rimaqkuna
• hukkunapas

[allichay] Iñiy

• Kristiyanu iñiy

[allichay] Hatun llaqtakuna

• Wayakil: 2.400.000 runakuna
• Kitu: 1.200.000 runakuna

Ikwadur (Llaqtakuna)
.	Llaqta	Runakuna			Marka
		1990	2001	2005
1.	Wayakil	1.508.444	1.985.379	2.157.853	Wayas
2.	Kitu	1.100.847	1.399.378	1.516.353	Pichincha
3.	Tumipampa (Cuenca)	194.981	277.374	305.772	Asway
4.	Santo Domingo	114.422	199.827	238.325	Pichincha
5.	Machala	144.197	204.578	228.351	Quri marka
6.	Durán	82.359	174.531	212.924	Wayas
7.	Manta	125.505	183.105	201.700	Manawi
8.	Portoviejo	132.937	171.847	187.369	Manawi
9.	Ampatu llaqta	124.166	154.095	165.541	Tunqurawra
10.	Rispampa	94.505	124.807	135.588	Chimpurasu
11.	Quevedo	86.910	120.379	132.544	Mayukuna
12.	Loja	94.305	118.532	129.121	Loja
13.	Ibarra	80.991	108.535	122.642	Impapura
14.	Milagro	93.637	113.440	121.055	Wayas
15.	Esmeraldas	98.558	95.124	96.265	Esmeraldas
16.	La Libertad	53.108	77.646	85.750	Santa Elena
17.	Babahoyo	50.285	76.869	84.421	Mayukuna
18.	Sangolquí	35.386	56.794	71.830	Pichincha
19.	Latakunka	39.882	51.689	57.127	Qutuphaqsi
20.	Tulkan	37.069	47.359	50.761	Karchi
21.	Pasaje	32.947	45.526	49.803	Quri
22.	Chuni	41.437	45.526	47.994	Manawi
23.	Santa Rosa	32.648	42.593	45.972	Quri
24.	Huaquillas	27.368	40.183	45.027	Quri
25.	Musuq Loja	13.165	34.106	43.809	Sukumpiyu
26.	El Carmen	22.870	33.382	39.989	Manawi
27.	Jipijapa	32.225	36.078	37.900	Manawi
28.	Ventanas	23.217	32.425	36.596	Mayukuna
29.	Daule	24.399	31.763	34.632	Wayas
30.	Kayampi	16.849	30.473	34.239	Pichincha
31.	Otavalo	21.548	30.965	33.946	Impapura
32.	Velasco Ibarra	24.112	29.265	32.189	Wayas
33.	Asuwi	21.060	27.866	31.151	Kañar
34.	Santa Elena	17.459	27.351	30.920	Santa Elena
35.	Salinas	19.298	28.650	30.792	Santa Elena
36.	La Troncal	19.654	27.847	30.726	Kañar
37.	Buena Fe	19.300	27.516	30.406	Mayukuna

.

• Yawatisuyu

[allichay] Yachay tarpuy

[allichay] Raymikuna

12 de octubre Dia de la Hispanidad

Raymikuna

Fecha	Nombre en castellano
1 de enero	Año Nuevo
marzo-abril	Jueves Santo
marzo-abril	Viernes Santo
1 de mayo	Día del Trabajo
24 de mayo	Batalla de Pichincha
25 de julio	Fundación de Guayaquil
10 de agosto	El grito de la Independencia
9 de octubre	Independencia de Guayaquil
31 de octubre	Dia del Escudo Nacional
2 de noviembre	Día de los Difuntos
3 de noviembre	Independencia de Cuenca
6 de diciembre	Fundación de Quito
25 de diciembre	Nawidad

[allichay] Karu puriy

[allichay] Yachaychiy

• Wawa wasikuna :
• Huch'uy yachay wasikuna:
• Chawpi yachay wasikuna:
• Yachay sunturkuna:

[allichay] Musiku

[allichay] Apaykachana

[allichay] Ikwadurpi paqarisqa runakuna

[allichay] Iñi

• Ikwadurpi Indihina runa llaqtakuna

[allichay] Pukyukuna

1. ↑ www.codenpe.gov.ec/htm/ Ikwadurpi Indihina Runa Llaqtakuna (kastilla simipi)

• www.inec.gov.ec/ / Ikwadurpi indihina runakuna (2001 watapi)

[allichay] Hawa t'inkikuna

• Ikwadurpi pulitika rakiy 2008
• www.inec.gov.ec / Markakunap yupayninkuna, Hatun Yupay 2001
• Quitoka, Distrito Metropollitanomi
• Dr. Alfredo Palacio: Hampika, Tukuykunapakmi Kan
• Kawsay Ecuador - Runakunapaq Kawsay Tantanakuypi Yanapak
• Tukuy Ecuador runa shimikuna kamachiy ukupi kana, maypi kashpapash rimana, killkanamantapash kamachiy
• Ecuador Indíginas Ayllu-Juñu Chikaykuna
• Curso básico de kichwa para hispanoparlantes, nivel 1
• Galapagos, Ikwadur (Inlish simipi)
• Ikwadur (Inlish simipi)
• Galapagos (Inlish simipi)

	Markakuna (Ikwadur)
	Asway ·  Bolívar ·  Chimpurasu ·  Esmeraldas ·  Impapura ·  Kañar ·  Karchi ·  Kuri ·  Kutupaksi · Loja ·  Manawi ·  Mayukuna ·  Morona Santiago ·  Napu ·  Orellana ·  Pastasa ·  Pichincha ·  Santa Elena ·  Tsachila ·  Sukumpiyu ·  Tunkurawra ·  Wayas ·  Yawatisuyu ·  Zamora Chinchipi

Kay qillqasqaqa ancha huch'uyllam kachkan. Wikipidiyata yanapayta munaptiyki hatarichinam atichkan This article is a stub. You can help by expanding it. || Este artículo aún es un esbozo. Puedes ayudar expandiéndolo.