Amarumayu suyu

Wikipediamanta
(Awqaqsipas suyu-manta pusampusqa)
Kayman riy: wamp'una, maskana
Amarumayu sach'a-sach'a suyu nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Amarumayu suyu
Amarumayu jach'a suyu
Departamento de Amazonas
Utcubamba amazonas peru.jpg
Utkupampa mayu, Amarumayu suyu (Piruw)
Amarumayu suyu Wallqanqa
Perú Amazonas.png
Escudo amazonasregion.png
Unancha
Flag of Amazonasregion.png
.
Mama llaqta Flag of Peru.svg Piruw
Tinkurachina siwikuna 2º 59" S, 77º 9" y 78º 42" W
Pruwinsyakuna 7
Distritukuna 83
Uma llaqta Chachapuyas
Simikuna qhichwa simi, kastilla simi, aguaruna simi, wambisa simi
Runakuna 375.993 (inei 2007)
Runa ñit'inakuy - runa / km²
Hallka k'iti kanchar 39.249,13 km²
Hanaq kay - m
Kamasqa wata 21 ñiqin ayamarq'a killapi 1832 watapi
Umalliq Oscar Altamirano Quispe
Karu rimay yupay +41
Pacha suyu UTC-5
Qhichwa simipi llika tiyanan
Kastilla simipi llika tiyanan regionamazonas.gob
Amarumayu suyup pruwinsyankuna
Provinces of Amazonas region.PNG

Amarumayu suyu nisqaqa (aymara simipi: Amarumayu jach'a suyu; kastilla simipi: Departamento de Amazonas) Piruw mama llaqtap suyum. Uma llaqtanqa Chachapuyas llaqtam.

Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Qanchis pruwinsyanmi kan.

Pruwinsya Runakuna (2007)[1] Uma llaqta
Bagua 71.757 Bagua
Bongara 27.465 Jumbilla
Chachapuyas 49.700 Chachapuyas
Kunturkanki 43.311 Santa María de Nieva
Luya 48.328 Lamud
Rodríguez de Mendoza 26.389 Mendoza
Utkupampa 109.043 Hatun Bawa

Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Amarumayu suyupi Awahun, Wampisa runakunam tiyanku.

Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Amarumayu suyupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.[2]

Simi Rimaqkuna 2004 (%) Rimaqkuna 2009 (%)
Qhichwa simi 0,4 0,3
Indihina simi /1 2,4 13,7
Kastilla simi 97,0 85,7
Hukkuna /1 0,2 0,3

/1 inlish simiwan, ruqt'u runakunawan

Amarumayu suyupiqa aguaruna simitam, kastilla simitam, qhichwa simitam, wambisa simitam rimanku.

Pruwinsya Kastilla simita rimaqkuna /1 % Indihina simita rimaqkuna /1, /2 %
Bagua 47,489 76.1 14,832 23.8
Bongará 24,439 99.5 47 0.2
Chachapuyas 44,292 99.3 170 0.4
Kunturkanki 3,348 9.6 31,499 90.2
Luya 42,231 99.3 42 0.1
Rodríguez de Mendoza 23,525 99.6 26 0.1
Utkupampa 95,853 99.5 324 0.3
Llapan 281,177 85.4 46,940 14.3

/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata

/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

Pukyu: [3]

Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Suyupi paqarisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Tupaq Amaru II

Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

  1. www.inei.gob.pe
  2. www1.inei.gob.pe (kastilla simi)
  3. www.inei.gob.pe/

Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Portal-inca.svg
Flag of Peru.svg

Punku p'anqa: Piruw


Wallqanqa (Amarumayu) Amarumayu suyu Unancha (Amarumayu)
Uma llaqta: Chachapuyas
Pruwinsyakuna: BaguaBongaráChachapuyasKunturkankiLuyaRodríguez de MendozaUtkupampa
Amachasqa sallqa suyukuna: Abiseo mayu mamallaqta parkiIchigkat muja - Kuntur walla mamallaqta parkiQulan walla risirwa suyuSantiago-Kumayna risirwa suyu
Mayukuna: Chinchipi mayuImasa mayuKumayna mayuMarañun mayuMayu-ChinchipiSantiago mayuSinipa mayuSunchi mayuUtkupampa mayuWaylla mayu
Quchakuna: Pumaqucha
Mawk'a llaqtakuna: CarajíaKuélapWañusqakunap llaqtan
Karu puriy: Gocta phaqchaMansirichi punkuRintima punku
Runa llaqtakuna: AwahunChachapuyaShipibu-QunibuWampisa
Rimaykuna: Chachapuya runashimi
Wallqanqa (Piruw) Suyukuna (Piruw) Unancha (Piruw)
Amarumayu · Anqash · Apurimaq · Ariqipa · Ayakuchu · Ika · Kashamarka · Lampalliqi · Lima · Luritu · Mayutata · Muqiwa · Pasqu · Piwra · Punu · Qispi Kay · Qusqu · San Martín · Sunin · Taqna · Tumpis · Ukayali · Wankawillka · Wanuku
"http://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Amarumayu_suyu&oldid=619706" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)